یعنی چه
این ترکیب در داروشناسی و طب سنتی کهن، به عنوان نام دیگر گیاه «فرفیون» (یا شیرپند) شناخته میشود. از نظر لغوی، کروش جمع کِرِش (به معنی سیرابی و شکنبه) و الغنم به معنی گوسفندان است؛ بنابراین معنای تحتاللفظی آن «سیرابیهای گوسفند» میشود که احتمالاً به دلیل شباهت ظاهری بخشهایی از این گیاه یا پوستهٔ آن به سیرابی گوسفند، به این نام خوانده شده است.
تلفظ
این عبارت به صورت ترکیب اضافهٔ عربی و با ضمه روی کاف در کلمه اول تلفظ میشود: کُروشُ الغَنَم.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه به عنوان نام دارویی کهن فرفیون کاربرد دارد و دقیقاً ۹ حرف است.
به عربی
این اصطلاح کاملاً ریشه در زبان و طب سنتی عربی دارد و به همین صورت در کتابهای مخزنالادویه و صیدنه سجزی به کار رفته است.
به فارسی
معادل رایج و شناختهشدهٔ این اصطلاح در زبان فارسی امروزی، گیاه «فرفیون» یا نام قدیمیتر آن «شیرپند» است.
در قرآن
خود ترکیب «کروش الغنم» در قرآن نیامده است. اما جزء دوم آن یعنی «الغنم» (به معنی گوسفند) ۳ بار در قرآن کریم به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱۴۶ سوره انعام که میفرماید: «...وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا...» و آیه ۱۸ سوره طه در وصف عصای موسی: «...وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي...».
نماد چیست
این اصطلاح وجهه یا نماد فرهنگی، اسطورهای و ادبی خاصی در ادبیات فارسی ندارد و کاربرد آن کاملاً محدود به متون طب سنتی و داروشناسی قدیمی است. با این حال، جزء دوم آن یعنی غنم (گوسفند) در فرهنگ عامه و دینی نماد برکت، معیشت ساده و آرامش است.
جمعبندی و توضیح کامل کروش الغنم
عبارت «کروش الغنم» یک اصطلاح تخصصی و کهن در طب سنتی و داروشناسی اسلامی است که به عنوان نام دیگر گیاه دارویی «فرفیون» یا «شیرپند» (از تیره فرفیونیان با نام علمی Euphorbia) شناخته میشود. از نظر ریشهشناسی لغوی، این اصطلاح از دو واژه عربی «کُروش» (جمع کِرِش به معنای سیرابی یا شکنبه) و «الغَنَم» (به معنای گوسفندان) تشکیل شده است که روی هم رفته معنای «سیرابیهای گوسفند» را میدهد و این نامگذاری احتمالاً به دلیل شباهت ظاهری اندامهای گیاه به بافت سیرابی بوده است.
اگرچه خود این ترکیب کامل در متون دینی یا ادبیات عامه کاربرد نمادین ندارد، اما بخش دوم آن یعنی «الغنم» در قرآن کریم به معنی گوسفند و گله دام سبک تکرار شده است. امروزه این واژه بیشتر در طرح سؤالات جدولهای متقاطع و اطلاعات عمومی به عنوان یک واژه ۹ حرفی بازنشانی میشود و در زبان فارسی معادلهای مستقیم دقیقتری مثل فرفیون دارد.