یعنی چه
«مظهر مکر» اصطلاحی است به معنای شخص، موجود یا ویژگیای که به عنوان نماد و مظهر فریبکاری و تدبیرهای پنهانی شناخته میشود. این ترکیب از «مظهر» (محل ظهور و تجلی) و «مکر» (حیله و چارهاندیشی پنهان) ساخته شده است.
تلفظ
این ترکیب وصفی/اضافی به صورت مَظْهَر (به فتح میم و سکون ظاء) و مَکْر (به فتح میم و سکون کاف) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ دقیق برای عبارت «مظهر مکر» ۷ حرف دارد. همچنین در ادبیات عامیانه و جدولها، گاهی کلمه «روباه» به عنوان مظهر مکر شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از ترکیباتی استفاده میشود که نشاندهنده تجسم پیدا کردن یک ویژگی منفی مانند فریب یا خدعه در یک شخص یا نماد است.
به فارسی
از معادلهای روان فارسی این ترکیب میتوان به «نماد حیله»، «جلوه خدعه»، «تجلی فریب» و «نمودِ دسیسه» اشاره کرد که همگی اشاره به آشکار شدن فریبکاری دارند.
در قرآن
خود عبارت «مظهر مکر» در قرآن نیامده است. با این حال، واژه «مکر» کاربرد زیادی دارد و به دو بخش مکر منفی انسانها و مکر تقابلی (تدبیر برتر خداوند در خنثیسازی توطئهها) تقسیم میشود؛ مانند آیه «وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ».
جمعبندی و توضیح کامل مظهر مکر
عبارت «مظهر مکر» ترکیبی است از دو واژه با ریشه عربی که در زبان فارسی کاربرد اصطلاحی یافته است. این واژه در لغت به معنای محل ظهور، تجلی و نماد فریبکاری، خدعه و تدبیرهای پنهانی است. در ادبیات اخلاقی، این اصطلاح برای هشدار دادن درباره ظواهر فریبندهای که باطنی آلوده به نیرنگ دارند استفاده میشود.
در نمادشناسی و داستانهای کهن حیوانات (فابلها)، معمولاً موجوداتی مانند روباه، شغال یا کلاغ به عنوان مظهر مکر و نماد حقه بازی معرفی میشوند تا آموزههای اخلاقی را به مخاطب منتقل کنند.
در متون دینی و قرآنی، اگرچه این ترکیب مستقیماً به چشم نمیخورد، اما ریشه آن یعنی «مکر» بارها تکرار شده است. در آنجا، مکر در مواجهه با انسانها معنای حیلهگری منفی دارد، اما در انتساب به خداوند به معنای تدبیر عالی، حکیمانه و خنثیکننده نقشههای شوم مکاران به کار میرود.