یعنی چه
واژه القموس (القاموس) در زبان امروزی به معنای کتاب لغت، واژهنامه و دیکشنری به کار میرود. با این حال، در ریشهشناسی قدیمیتر و اصیل خود، به معنای قعر دریا، میان دریا و اقیانوس ژرف بوده است. تغییر معنایی این واژه به دلیل نگارش کتاب معروف «القاموس المحیط» (به معنی دریای احاطهکننده) توسط فیروزآبادی صورت گرفت که پس از آن، کلمه قاموس به خودِ مفهوم کتاب لغت اطلاق شد.
تلفظ
این واژه در اصل با الف مدّ به صورت «القاموس» تلفظ میشود، اما در صورت ثبت به شکل «القموس»، تلفظ آن به صورت اَلْقَموس (al-qamus) یا به عنوان خطای نوشتاری از القاموس خواهد بود.
به عربی
در زبان عربی مدرن، واژه القاموس دقیقاً به معنای دیکشنری است و کلمه المعجم نیز به عنوان مترادف رایج آن برای کتابهای مرجع واژگان استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل «فرهنگ»، «لغتنامه» و «واژهنامه» است که برای کتابهای مرجع معنی کلمات استفاده میشوند.
در قرآن
کلمه قاموس یا القاموس هیچگونه کاربرد مستقیم یا غیرمستقیمی در آیات قرآن کریم ندارد و واژهای است که بعداً وارد ادبیات اسلامی و عربی شده است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات و فرهنگ عرفانی، استعاره و نمادی از علم بیپایان، مرجع همهچیزفهم، رازدار بزرگ و اقیانوس بیکران معرفت است که همهچیز را در خود جای میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل القموس
واژه «القموس» شکل معرفه (همراه با ال) از کلمه قاموس است که در اصل ریشهای یونانی (از واژه Okeanos به معنی اقیانوس) دارد. این کلمه پس از ورود به زبان عربی، در ابتدا برای اشاره به دریاهای ژرف و اقیانوسهای بزرگ به کار میرفت. با این حال، پس از تالیف فرهنگ لغت عظیم «القاموس المحیط» توسط فیروزآبادی، این واژه تغییر معنایی داد و خود به نماد و مرادعی برای کتاب لغت و دیکشنری تبدیل شد.
در زبان فارسی، این واژه معادل لغتنامه و فرهنگ است. باید توجه داشت که صورت استاندارد و رایج نگارش آن «القاموس» است و شکل «القموس» معمولاً به عنوان یک صورت نادر یا خطای نوشتاری شناخته میشود. این کلمه در قرآن نیامده اما در ادبیات فارسی و عربی کاربرد گستردهای دارد.