یعنی چه
واژه کتمانناپذیر برای توصیف حقایق، واقعیتها یا شواهدی به کار میرود که آنقدر واضح، روشن و ملموس هستند که هیچکس نمیتواند آنها را حاشا کند یا پوشیده نگه دارد. این کلمه به عنوان یک صفت معمولی و کلاسیک در زبان فارسی استفاده میشود و نشاندهنده قطعیت و وضوح کامل یک امر است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [کِتْمانْناپَذیر] است که از دو بخش کتمان (با کسره ک و سکون ت) و ناپذیر تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «غیرقابل پنهان کردن» یا «آشکار و غیرقابل انکار»، کلمه ۱۱ حرفی «کتمان ناپذیر» یا معادلهای آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم دقیق کتمانناپذیر یا حقیقتی که نمیتوان آن را مخفی و انکار کرد، از صفتهایی با پیشوند نفی استفاده میشود که متداولترین آنها Undeniable است.
به فارسی
واژههای مترادف و جایگزین فارسی برای کتمانناپذیر شامل عیان، مبرهن، تسلیمناپذیر، غیرقابلتکذیب و غیرقابلانکار هستند. این واژه از نظر ساختاری یک صفت مرکب (ترکیب واژه عربی کتمان و پسوند فارسی ناپذیر) است و ریشه آن به اصطلاح «ک ت م» بازمیگردد که همخانوادههایی چون کتمان، مکتوم، کاتم و تکتم دارد.
در قرآن
خود صفت مرکب «کتمانناپذیر» در متن قرآن مجید به کار نرفته است؛ با این حال ریشه فعلی آن یعنی «کَتَمَ» به معنای پنهان کردن حق و شهادت بارها ذکر شده است. از جمله در آیه ۱۵۹ سوره بقره (آیه کتمان) که میفرماید: «إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى...» و همچنین آیات دیگری که انسانها را از کتمان حقیقت و شهادت نهی میکند. این آیات از نظر مفهومی به ضرورت آشکار بودن حقایق کتمانناپذیر اشاره دارند.
جمعبندی و توضیح کامل کتمان ناپذیر
واژه «کتمانناپذیر» یکی از صفتهای مرکب و پرکاربرد در زبان فارسی است که از ترکیب اسم مصدر عربی «کتمان» (به معنی پوشاندن و مخفی کردن) و پسوند نفی فارسی «ـناپذیر» ساخته شده است. این کلمه در اصطلاح به هر نوع حقیقت، واقعیت، دلیل یا اثری اطلاق میشود که آنقدر آشکار، عیان و مبرهن است که به هیچ وجه نمیتوان وجود آن را حاشا کرد یا جلوه آن را از دیدگان پوشاند.
این واژه بار معنایی کاملاً قطعی و استواری دارد و معمولاً در گفتارهای حقوقی، فلسفی، ادبی و منطقی برای تاکید بر اصالت و غیرقابلتکذیب بودن یک موضوع به کار میرود. مترادفهای معروفی چون انکارناپذیر، بدیهی و مشهود نیز همین فضای معنایی را منتقل میکنند.
اگرچه خود این واژه ترکیبی در متون کهن یا آیات قرآن به این شکل یافت نمیشود، اما مفهوم نفی کتمان و لزوم آشکارسازی حقیقت، پایهای استوار در فرهنگ اسلامی و آیات قرآنی (مانند آیه کتمان در سوره بقره) دارد. در بازیهای فکری و جدول کلمات نیز این واژه به عنوان یک پاسخ ۱۱ حرفی برای مفاهیمی همچون «آشکار» و «غیرقابل حاشا» شناخته میشود.