یعنی چه
بورکا نوعی پوشش گشاد و بلند است که تمام بدن و صورت زن را میپوشاند و معمولاً برای دیدن، یک صفحه مشبک یا توری جلوی چشمها دارد. این واژه در کاربردی کاملاً متفاوت و منطقهای (بهویژه در فرهنگ روسی و قفقازی)، به نوعی شنل یا پوشش ضخیم مردانه از جنس پشم یا نمد نیز اطلاق میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه بورکا به عنوان پوشش صورت یا روبند زنان شناخته میشود که ۵ حرف دارد. معادلهای دیگر آن مانند برقع (۴ حرف) یا روبنده (۶ حرف) نیز در طراحهای جدول کاربرد فراوان دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از این دو نگارش برای اشاره به پوشش کامل سنتی زنان در جوامع اسلامی استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره مستقیم به این حجاب خاص از واژه بورکا استفاده میشود و واژه پچه (Peçe) بیشتر معنای نقاب و روبنده را میرساند.
به فارسی
واژه بورکا در فارسی معیار به صورت «برقع» تلفظ و نگارش میشود. همچنین واژههای سنتی دیگری مثل روبنده، پوشیه و در گویشهای جنوبی ایران اصطلاحاتی مانند بتوله و تبیله به عنوان معادلهای نزدیک آن به کار میروند.
نماد چیست
بورکا در رسانههای غربی و مدرن به عنوان نمادی از سنتگرایی افراطی و پوشش کامل مذهبی در کشورهایی مانند افغانستان شناخته میشود. این در حالی است که شکل محلی آن (برقع/بتوله) در جنوب ایران، بیشتر یک نماد فرهنگی، پوشش سنتی اقلیمی و ابزاری برای محافظت پوست در برابر آفتاب شدید به شمار میرود. همچنین در مفهوم قفقازی خود، نمادی از جنگاوری و پوشش کوهستانی مردان است.
جمعبندی و توضیح کامل بورکا
واژه بورکا (یا همان برقع) پیشینه زبانی جالبی دارد؛ برخی ریشهشناسان آن را مشتق از واژه عربی و برخی دیگر آن را تغییریافته واژه ترکی «بورک» به معنای کلاه یا پوشش میدانند. این واژه مستقیماً در متن قرآن کریم نیامده است، اما به عنوان یک پدیده اجتماعی و پوشش سنتی، قرنهاست که در بخشهایی از جهان اسلام رواج دارد.
امروزه بورکا بیشتر یادآور پوشش سراسری زنان در افغانستان و پاکستان است که چهره را نیز با توری میپوشاند. با این حال، نباید تنوع کارکرد آن را نادیده گرفت؛ چرا که از یک سو در مناطق ساحلی جنوب ایران به شکل نقابهای رنگی و کاربردی تغییر شکل یافته و از سوی دیگر در فرهنگ قفقاز، نام نوعی شنل مردانه و ضخیم است.