قمحة یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل قمحة

واژهٔ «قمحة» یک کلمه اصالتاً عربی است که از ریشه سه حرفی (ق-م-ح) مشتق شده و به متون کهن فقهی، ادبی و طب سنتی فارسی راه یافته است. این واژه بسته به حرکت حرف اول، طیف معنایی جالبی دارد؛ با فتح قاف به معنای «یک دانه گندم» و همچنین نوعی دارو یا گیاه خوش‌بو به نام قصب‌الذریره است، و با ضم قاف به «زعفران» یا مقدار اندکی از داروی کوبیده که در دهان می‌ریزند اشاره می‌کند.

اگرچه خود کلمه «قمحة» به صورت مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده است، اما هم‌خانواده آن یعنی واژه «مُقْمَحُونَ» یک بار در آیه ۸ سوره یس به کار رفته که به معنی کسانی است که به دلیل غل و زنجیر، سرهایشان بالا نگه داشته شده است. در فرهنگ عامه و ادبیات، این واژه با توجه به مفاهیم گندم و زعفران، به عنوان نمادی از برکت، روزی، فراوانی و شادمانی شناخته می‌شود.