یعنی چه
ازگیل نام درختچه یا درخت کوچکی است با چوب سخت و برگهای سبز تیره که به خانواده گلسرخیان تعلق دارد. میوه این درخت در ابتدا سفت و گس است، اما پس از ماندن، برفخوردگی یا رسیدنِ کامل، بافتی نرم، قهوهای و طعمی شیرین و مطبوع پیدا میکند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت اَزگیل (فتح الف، سکون ز و گاف مکسور) تلفظ میشود. در برخی گویشهای عامیانه یا قدیمیتر به صورت آزگیل نیز شنیده شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ اصلی برای این میوه ۵ حرفی «ازگیل» است. بسته به طراح جدول، ممکن است از نامهای محلی آن مانند «کونوس» یا «کندس» نیز استفاده شود.
به انگلیسی
نام انگلیسی این میوه Medlar است و در اصطلاح علمی و گیاهشناسی به نام Mespilus germanica شناخته میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این میوه و درخت آن، بیشتر از واژههای «المشملة» یا «الزعرور» استفاده میکنند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی رایجترین معادل برای ازگیل واژه Muşmula است، اگرچه در برخی لهجههای محلی به آن Döngel نیز میگویند.
به فارسی
در گویشها و زبانهای بومی شمال ایران که محل رویش اصلی این گیاه است، نامهای متفاوتی دارد؛ در زبان گیلکی به آن «کونوس» یا «کُنوس»، در مازندرانی «کِنِس» یا «کِندِس» و در تالشی «فَتَر» میگویند. همچنین در برخی متون کهن لغوی معادلهای «آزخ» یا «آژخ» برای آن ثبت شده است.
نماد چیست
ازگیل به دلیل ویژگی خاصش که تا زمانِ کال بودن قابل خوردن نیست و باید مدتی بماند تا پلاسیده، نرم و شیرین شود، در فرهنگ عامه و ادبیات اروپا نماد «صبر، شکیبایی و رسیدگی تدریجی» و گاهی نماد «پیری و گذر زمان» است. در فرهنگ بومی ایران نیز برکت جنگلهای پاییزی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ازگیل
ازگیل یک واژه اصیل فارسی و نام میوه و درختچهای بومی از تیره گلسرخیان است که پیشینهای بسیار کهن در مناطق حاشیه دریای خزر (گیلان و مازندران) دارد. این گیاه با چوب سخت و شاخههای خاردارش شناخته میشود و میوه پاییزی آن در ابتدا گس و سفت است، اما پس از ماندن و به اصطلاح برفخوردگی، کاملاً نرم و شیرین میشود.
این واژه در گویشهای شمال ایران با نامهایی چون کونوس و کندس شناخته میشود و در فرهنگهای دیگر به دلیل فرآیند طولانی رسیدن میوهاش، نمادی از صبر و گذر عمر است. توجه به این نکته ارزشمند است که ازگیل ایرانی (Medlar) با ازگیل ژاپنی یا همان لوکوات که میوهای زرد و بهاری است، تفاوت دارد.