یعنی چه
این واژه صفت مؤنث از ریشه عربی «نفش» است و به هر چیز پفکرده، متورم یا مو و پشمی که حلاجی شده و تارهای آن از هم باز، آشفته و حجیم شده باشد اشاره دارد. در متون کهن و دینی به معنای پراکنده شدن و از دست رفتن انسجام اجسام سخت نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُنتفِشَة (muntefišeh) است که در زبان فارسی معمولاً هاء تانیث آخر آن به صورت صامت یا مصوت خفیف ادا میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه ۶ حرفی به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «پشم زدهشده»، «پفکرده» یا «آشفته و پراکنده» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی، بسته به بافت متن از واژههایی که به پف کردن، متورم شدن یا آشفتگی مو و الیاف اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است؛ شکل مذکر آن «منتفش» و واژه همریشه و رایج دیگر آن در قرآن کریم «منفوش» است.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون پفکرده، رشتهرشته و از هم باز شده (واچیده)، ندافشده و آشفته است.
جمعبندی و توضیح کامل منتفشة
واژه «منتفشة» یک صفت مؤنث مشتق از ریشه عربی «ن ف ش» است. این کلمه در زبان فارسی معیار کاربرد روزمره و رایجی ندارد و بیشتر در متون کهن، لغتنامهها و تفاسیر دینی دیده میشود. معنای اصلی آن به حالت پفکردگی، تورم و همچنین باز شدن تارهای پشم و مو از یکدیگر (حلاجی شدن) اشاره دارد که ظاهری حجیم اما بیقوام و آشفته به خود میگیرد.
شهرت و ریشه این مفهوم به تصویرسازیهای قرآنی بازمیگردد؛ جایی که در آیه ۵ سوره قارعه از واژه همریشه آن یعنی «المنفوش» برای توصیف کوهها در آستانه قیامت استفاده شده است. در این تصویرسازی، کوههای سخت و عظیم به پشم زدهشده و سبک تبدیل میشوند. به همین دلیل، منتفشة در فرهنگ اصطلاحات نمادی از فروپاشی، آشفتگی، سستی و از دست رفتن صلابت مادی به شمار میرود.