یعنی چه
این عبارت یک ترکیب قیدی در زبان حقوقی و فقهی است و زمانی به کار میرود که سخن یا گزارشی صرفاً از زبان شاکی یا خواهان نقل شود، بدون آنکه هنوز در دادگاه به اثبات رسیده یا صحت آن تایید شده باشد. در واقع برای تفکیک میان «ادعا» و «واقعیت اثباتشده» استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [حَسَبُ لْ مُدْ دَ عی] (hasab-ol-modda'i) است.
به انگلیسی
در متون حقوقی انگلیسی برای رساندن این مفهوم از عباراتی استفاده میشود که نشاندهنده صرفِ ادعا پیش از اثبات قاطع هستند.
به عربی
در زبان عربی معیار، ترکیب «بحسب المدّعى» یا «وفق ادعاء المدعی» ساختار واژگانی استانداردتر و رایجتری برای افاده این معناست.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن عبارتند از: طبق ادعا، بنا بر ادعای خواهان، بر اساس اظهارات شاکی، به روایت مدعی، و حسب ادعای طرف دعوا.
در قرآن
عبارت مکرر و دقیق «حسب المدعی» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، ریشههای تشکیلدهنده آن یعنی «حسب» (مانند حسبنا الله) و «دعو» (مانند تدعون) به وفور در آیات قرآن با مفاهیم حسابگری، کفایت، و خواندن یا ادعا به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل حسب المدعی
عبارت «حسبالمدعی» یک ترکیب قیدی مأخوذ از زبان عربی است که به طور گسترده در ادبیات حقوقی، فقهی و مکاتبات اداری ایران به کار میرود. این اصطلاح دقیقاً به معنای «بر اساس ادعای شاکی یا خواهان» است و نقش کلیدی آن در جملات، تفکیک دادن میان یک اظهارنظر اثباتنشده با حقیقت قطعی و قانونی پرونده است.
از نظر ساختاری، این ترکیب در معاجم کلاسیک و استاندارد عربی به این صورتِ مستقل ثبت نشده و بیشتر حاصل تعبیر تحلیلی نویسندگان یا معادلسازی از «بحسب المدّعى» است. با این حال، در نظام قضایی کاربرد فراوانی دارد تا نشان دهد مفاد یک گزارش صرفاً ادعای یکی از طرفین دعواست و دادگاه هنوز رأی قطعی درباره صحت آن صادر نکرده است.