یعنی چه
واژه نکراء در زبان عربی و متون کهن به چند معنای متمایز به کار میرود؛ نخست به معنی دهاء، هوشمندی فراوان و زیرکی متمایل به رندی است. دومین معنای آن به سختی، شدت، ناگواری و بلاهای بزرگ اشاره دارد. همچنین در برخی بافتها به معنای کار زشت، ناپسند یا ناشناخته (منکر) و نیز به عنوان صفتی برای زن زیرک و عاقله استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه بر وزن فعلاء، با فتح نون، سکون کاف و همزه پایانی تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه ۵ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به طراحان با راهنمای «زیرکی و هوشمندی» یا «سختی و بلا» ظاهر میشود.
به فارسی
برابرهای فارسی این واژه بسته به بافت متن شامل زیرکی، تیزفهمی، هوشمندی، سختی، بدحالی، امر هولناک، فجیع و ناپسند است.
در قرآن
خود کلمه «نکراء» با این رسمالخط در قرآن نیامده است؛ اما همخانوادههای آن از ریشه (ن-ک-ر) بارها استفاده شدهاند. به عنوان مثال، واژه «نُکْراً» در آیه ۷۴ سوره کهف (لَّقَدْ جِئْتَ شَیْئاً نُّکْراً) به معنی کاری زشت، ناشناخته و دشوار به کار رفته است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات به عنوان نماد نمادین خاص و تثبیتشدهای شناخته نمیشود، اما بار معنایی آن نشاندهنده دو جنبه کاملاً متفاوت است: از یک سو ذهن بسیار زیرک و مدبر و از سوی دیگر وقوع بلا، مصیبت یا حادثهای غیرعادی و شدید.
جمعبندی و توضیح کامل نکراء
واژه نکراء از ریشههای کهن زبان عربی است که وارد لغتنامههای فارسی شده و از ظرافتهای معنایی جالبی برخوردار است. ریشه اصلی این کلمه (ن-ک-ر) در اصل به مفهوم پوشیدگی، ناشناخته بودن و ابهام اشاره دارد؛ اما در سیر تکاملی خود به دو شاخه معنایی کاملاً متفاوت بدبینانه و خوشبینانه تقسیم شده است. در یک سو، نشاندهنده هوش سرشار، رندی و زیرکی پیچیدهای است که راه گریزی در امور دشوار مییابد، و در سوی دیگر، نمادی از سختی مفرط، روزگار ناگوار و امور زشت و ناپسند به شمار میرود.
اگرچه این لفظ عینا در متن قرآن کریم ثبت نشده، اما مشتقات آن نظیر نُکر و منکر برای توصیف کارهای عجیب، دشوار و ناپسند کاربرد فراوانی دارند. در نهایت، شناخت این واژه به درک بهتر متون ادبی و کهن فارسی و عربی کمک شایانی میکند، چرا که بازتابدهنده چگونگی تبدیل مفهوم «ناشناختگی» به «هوشمندی» یا «امر هولناک» است.