یعنی چه
قوس محدب در هندسه و فیزیک به بخشی از یک منحنی یا دایره گفته میشود که به سمت بیرون برآمده باشد، به طوری که تمام نقاط قوس در یک سمت خط مماس بر آن قرار بگیرند. در مهندسی راهسازی نیز به قوسهای عمودی که یک سربالایی را به سرپایینی متصل میکنند (مانند قله یک تپه)، قوس محدب میگویند.
تلفظ
این ترکیب متشکل از واژه «قوس» (با سکون واو) و «مُحدَّب» (با ضمه ميم، فتح حا و دال مشدد) تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، برای راهنمای «انحنای برآمده» یا «کمان بیرونگرا» از واژه قوس محدب استفاده میشود که دقیقاً ۷ حرف دارد.
به عربی
در زبان عربی نیز دقیقاً از همین ترکیب به صورت «قوس مُحدَّب» استفاده میشود که ریشه در هندسه اسلامی و ریاضیات قدیم دارد.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی برای این ترکیب، شامل واژههایی چون «کمان کوژ»، «منحنی برآمده» و «چفت کوژ» است که مفهوم انحنای بیرونی را میرسانند.
نماد چیست
این اصطلاح در ریاضیات و فیزیک نماد انحنای مثبت و واگرایی پرتوهای نور (مانند عملکرد عدسیهای محدب) است. در جغرافیا نماد خطالرأس و قله تپه، و در معماری سنتی نماد طاقهای باربر و مستحکم بیرونی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قوس محدب
قوس محدب یکی از مفاهیم پایهای در هندسه، فیزیک و مهندسی است که به هر نوع منحنی یا کمان با انحنای رو به بیرون (کوژ) اطلاق میشود. این واژه که از دو بخش عربی «قوس» به معنی کمان و «محدب» از ریشه حدب به معنی برآمدگی تشکیل شده، در زبان علمی فارسی معادل واژه انگلیسی Convex arc قرار میگیرد و دقیقاً نقطه مقابل قوس مقعر یا کاو است.
کاربرد این مفهوم بسیار گسترده است؛ در نورشناسی برای توصیف آینهها و عدسیهای واگراکننده استفاده میشود، در معماری برای طراحی طاقها و گنبدهای باربر به کار میرود و در راهسازی، شیبهای عمودی که قله تپهها را شکل میدهند با این عنوان میشناسند. جالب توجه است که خود این ترکیب به صورت هندسی در قرآن نیامده، اما واژه قوس به تنهایی در سوره نجم به معنی کمان تیراندازی استفاده شده است.