یعنی چه
موطاء (در اصل مُوَطَّأ یا مَوْطِئ) از ریشه عربی «وطأ» به معنی پا گذاشتن و هموار کردن است. این واژه در لغت به چیزی میگویند که لگدکوب و کاملاً صاف و آماده شده باشد. در اصطلاح تاریخ اسلام نیز نام کتاب حدیثی معروف مالک بن انس است که آن را برای فهم مردم ساده و هموار کرده بود. همچنین در شکل مَوْطِئ به معنی محل گام نهادن و جای پا به کار میرود.
تلفظ
این کلمه با توجه به ریشه و کاربرد آن به دو صورت تلفظ میشود: یکی «مُوَطَّأ» (Muvatta) در نقش اسم مفعول به معنی هموارشده، و دیگری «مَوْطِئ» (Mowte') به معنی جای پا.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «موطاء» یا «موطا» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل 'کتاب حدیث مالک بن انس'، 'هموار شده' یا 'جای پا' به کار میرود.
به انگلیسی
در ترجمه اصطلاحی کتاب مالک بن انس، معمولاً از عبارت 'The Well-Trodden Path' (راه کاملاً هموار و پیموده شده) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه مستقیماً از فعل وَطَأَ مشتق شده و برای زمین آماده (ارض ممهدة) یا فرد خوشبرخورد (موطأ الأکناف) استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون «آسانشده»، «مسیر بیدستانداز»، «شالوده و زمینه» و در کاربرد اسمی «جای قدم» است.
جمعبندی و توضیح کامل موطاء
واژه «موطاء» که در اصل نگارش استاندارد آن به صورت مُوَطَّأ یا مَوْطِئ است، ریشه در زبان عربی دارد و از فعل «وطأ» به معنای پا گذاشتن یا لگدمال کردن مشتق شده است. این کلمه در مفهوم عام خود به هر چیز هموار، آماده، مهیا و صافشدهای اطلاق میشود که مسیر حرکت در آن تسهیل شده باشد. همچنین در کاربردهای دیگر، به معنای جای پا و محل گام برداشتن است که در آیات قرآن نیز به همین مفهومِ محلِ قدم زدن اشاره شده است.
شهرت عمده این واژه در فرهنگ و علوم اسلامی به کتاب «الموطأ» اثر مالک بن انس (پیشوای مذهب مالکی) برمیگردد. این کتاب به این دلیل موطأ نامیده شد که نویسنده آن را برای استفاده و فهم عموم مردم تنقیح، ساده و هموار کرده بود. بنابراین، موطاء علاوه بر معنای لغوی خود، یک نماد کتابشناختی مهم در تاریخ اسلام به شمار میرود.