یعنی چه
این ضربالمثل کنایه از این است که اگر فرد جوانی به دلیل بیماری، روزهداری یا مشقت و سختی لاغر و ضعیف شود، این حالت ماندگار نیست. گوشت و بنیه بدن جوان مانند چیزی است که روی طاقچه و دمدست گذاشته شده باشد؛ یعنی به راحتی، به سرعت و با کمترین رسیدگی دوباره به دست میآید و فرد به حالت اولش برمیگردد.
تلفظ
تلفظ روان و عامیانه این عبارت به صورت «گوشتِ جوان لبِ طاقچه است» (gūšt-e javān lab-e tāqče ast) روانسازی میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کنایه و مثل قدیمی ۱۸ حرف دارد که به توانایی ترمیم سریع بدن در سنین جوانی اشاره میکند.
به انگلیسی
معادل دقیقی که ضربالمثلی با همین تصویرسازی (گوشت و طاقچه) در انگلیسی باشد وجود ندارد، اما از نظر مفهوم پزشکی و عمومی از عبارات فوق استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی عبارات هممفهوم دیگری مانند «بنیه جوان زود برمیگردد»، «کسالت جوان پایدار نیست» و «جوان زود جان میگیرد» به عنوان برگردانها و معادلهای معنایی این مثل به کار میروند.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه نماد امیدواری به سلامت دوباره، انعطافپذیری بالای ارگانیسم بدن در سنین کم و توان طبیعی و فوقالعاده جوانان در غلبه بر ضعفهای جسمانی موقت است.
جمعبندی و توضیح کامل گوشت جوان لب طاقچه است
عبارت «گوشت جوان لب طاقچه است» یکی از ضربالمثلها و کنایات اصیل و نغز در فرهنگ شفاهی و ادبیات عامیانه ایران است که علامه دهخدا نیز آن را در کتاب ارزشمند «امثال و حکم» ثبت کرده است. این مثل با تصویرسازی ساده و ملموس از «طاقچه» به عنوان جایی که دسترسی به اشیاء روی آن بسیار آسان و سریع است، به سرعتِ خیرهکننده بازگشت وزن و گوشتآوردن تن جوان اشاره دارد.
در نگرش سنتی ایرانیان، دوره جوانی به عنوان مظهر قدرت، پویایی و انعطافپذیری شناخته میشود. این ضربالمثل در مواجهه با بیماری یا لاغر شدن ناگهانی یک جوان به کار میرود تا به خانواده یا خود او دلگرمی دهد که این ضعف جسمانی پایدار نخواهد بود و بنیه از دست رفته به زودی و با کمی استراحت و تغذیه بازمیگردد.
در مقابل این مفهوم، عباراتی نظیر «پیر دیر جان میگیرد» قرار دارد که نشاندهنده تفاوت آشکار توان ترمیمی بدن در فصول مختلف زندگی است. این کنایه علاوه بر جنبههای ظاهری، به نوعی ستایشگر امید، سرزندگی و نیروی نهفته در دوران جوانی است.