یعنی چه
الطشاش واژهای عربی است که وارد لغتنامههای فارسی شده و دو محور معنایی اصلی دارد: یکی باران بسیار نرم، سبک و کمباران (که از باران معمولی ضعیفتر است) یا قطرات پراکنده مایعات؛ و دیگری ضعف شدید بینایی، کمسو شدن چشم یا تاری دید.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت الطَّشاش یا الطُّشاش تلفظ میشود که در آن حرف شین دارای تشدید است و الف و لام ابتدایی آن ادغام (شمسی) میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی که با این مفهوم همخوانی دارند معمولاً ۶ حرفی هستند. پاسخ اصلی خود واژه «الطشاش» با ۶ حرف است و از جایگزینهای آن میتوان به رشاش یا رذاذ اشاره کرد.
به انگلیسی
برای معنای باران ریز و نمنم از واژگان Drizzle یا Light shower و برای ذرات مایع از Splatter استفاده میشود. همچنین برای معنای مربوط به چشم، اصطلاح Dim vision یا Blurred sight به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی معیار برای رساندن این مفاهیم از کلماتی چون الرشاش، الرذاذ، المطر الخفیف یا برای بخش پزشکی و بینایی از ضعف البصر استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این کلمه شامل «باران نمنم»، «بارانک»، «ریزباران» و در کاربرد دیگر «تاری چشم» یا «کمسویی چشم» است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، الطشاش نماد کارها یا بخششهای اندک و کماثر است؛ جریانی که تند و تیز نیست بلکه به آرامی و نرمی آغاز میشود. همچنین در ضربالمثلهای عربی آمده است: «الطَّشاشُ ولا العَمَى» یعنی دید ضعیف و تار بهتر از نابینایی کامل است.
جمعبندی و توضیح کامل الطشاش
واژه «الطشاش» یک کلمه اصیل عربی از ریشه (ط ش ش) است که به متون کهن لغوی و لغتنامههای فارسی مانند دهخدا راه یافته است. این واژه دو کاربرد تفکیکشده دارد؛ در طبیعت به باران بسیار ظریف و قطرات پراکنده آب میگویند و در طب سنتی یا زبان کنایی، به وضعیت تاری چشم و ضعف بینایی اشاره دارد.
این کلمه در متن قرآن کریم مستقیماً به کار نرفته است، اما همخانوادههای آن نظیر «طش» در برخی روایات برای توصیف بارانهای پراکنده استفاده شدهاند. در مجموع، الطشاش مفهوم هر چیز اندک، پراکنده و ضعیف (چه در باران و چه در بینایی) را تداعی میکند.