یعنی چه
این عبارت یک گزاره و قاعده مشهور در عرفان اسلامی است. معنای آن اشاره به نسبی بودن معیار کمال دارد؛ به این ترتیب که یک عمل عبادی یا پسندیده از سوی افراد عادی یا صالح (ابرار)، به دلیل تفاوت در سطح معرفت و حضور قلب، ممکن است از سوی سالکان و اولیای مقرب (مقربین) نوعی غفلت، ترک اولی یا نقص در پیشگاه الهی به شمار آید. این جمله آیه قرآن یا حدیث قطعی نیست، بلکه سخنی حکیمانه و عرفانی منسوب به مشایخ صوفیه است که با روح شریعت کاملاً سازگاری دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح عبارات به صورت تفکیکشده: حَسَناتُ (hasanātu) / الأَبرارِ (al-abrār) / سَيِّئاتُ (sayyi'ātu) / المُقَرَّبينَ (al-muqarrabīn)
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع و شرح در متن، این ضربالمثل یا قاعده عرفانی دقیقاً دارای ۲۴ حرف (بدون احتساب فاصلهها) است و به عنوان پاسخ برای پرسشهایی با مضمون «نیکی نیکان، خطای مقربان است» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم معنوی از عباراتی استفاده میشود که نسبی بودن معیارهای اخلاقی را در رتبههای بالای سلوک و عرفان نشان میدهند.
به عربی
این عبارت خود متنی عربی و برخاسته از ادبیات سلوکی و عرفان اسلامی است که در متون کهن صوفیه به وفور استفاده شده است.
به فارسی
معادلهای کنایی و توضیحی این عبارت در زبان فارسی شامل جملاتی مثل «عبادت غافلان، گناه هشیاران است» یا ضربالمثل عامیانهترِ «هر که بامش بیش، برفش بیشتر» (از جهت سنگینی مسئولیت با بالا رفتن مرتبه) میباشد.
جمعبندی و توضیح کامل حسنات الابرار سیات المقربین
عبارت «حسنات الابرار سیات المقربین» یکی از کلیدیترین گزارههای اخلاقی و عرفانی در فرهنگ اسلامی است که به زیبایی اصل مسئولیتپذیری متناسب با معرفت را تبیین میکند. این جمله بر خلاف پندار عامه، آیه قرآن یا حدیثی مستند از معصومین نیست، بلکه کلامی معرفتی از بزرگان اهل سلوک است که نشان میدهد در مسیر کمال الهی، هرچه رتبه انسان بالاتر رود، انتظارات از او دقیقتر و سختگیرانهتر میشود.
بر اساس این دیدگاه، کارهایی که برای عموم مردم صالح (ابرار) مایه ثواب و تقرب است، ممکن است برای اولیای الهی و کسانی که در مقام شهود دائم هستند، به دلیل اندکی غفلت یا جابهجایی در تمرکز معنوی، نوعی کاستی یا ترک اولی (سیئه) قلمداد شود. این مفهوم نماد حرکت در پلههای بیپایان سلوک و دوری از رضایت سطحی به اعمال عبادی است.