یعنی چه
الفبای عربی جنوبی که به آن «خط مسند» نیز میگویند، یک سیستم نگارش باستانی از نوع ابجد است. این خط از سده نهم پیش از میلاد تا سده ششم میلادی در جنوب شبهجزیره عربستان (بهویژه یمن، عمان و بخشی از شاخ آفریقا) برای نوشتن زبانهای باستانی مانند صبایی، قطبانی و حمیری کاربرد داشته و حروف آن به صورت جدا از هم نوشته میشدند.
تلفظ
عبارت «الفبای عربی جنوبی» بر اساس قواعد آواشناسی زبان فارسی با خوانش روان کلمات ترکیبکننده آن تلفظ میشود و در متون علمی معادل واژه انگلیسی آن به کار میرود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این پرسش دقیقاً عبارت ۱۵ حرفی «الفبای عربی جنوبی» است. واژههای جایگزین و کوتاهتر مانند «خط مسند» یا «مسند» نیز در طراحیها کاربرد فراوان دارند.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و متون زبانشناسی بینالمللی، از این سیستم نگارش با نامهای رسمی فوق یاد میشود.
به فارسی
دقیقترین و علمیترین برگردان این اصطلاح در متون تاریخ خط و زبانشناسی فارسی، «الفبای عربستانی جنوبی باستان» یا اصطلاح سنتی و تاریخی آن یعنی «خط مُسنَد» است.
نماد چیست
این خط نماد بارز هویت فرهنگی و تمدنی پادشاهیهای کهن جنوب عربستان مانند سبأ، قتبان و حِمْیَر است. از نظر ظاهری نیز، خط عمودی (|) که برای جداسازی کلمات در این الفبا به کار میرفته، نماد شاخص هندسی کتیبههای مسند به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل الفبای عربی جنوبی
الفبای عربی جنوبی یا خط مسند، یکی از مهمترین سیستمهای نگارش باستانی در شاخه خطوط نیاسینایی است که برای قرنها در جنوب شبهجزیره عربستان رونق داشت. این خط مستقل دارای ۲۹ حرف صامت بود و برخلاف خط عربی امروزی که از خط نبطی و آرامی مشتق شده، حروف آن به یکدیگر متصل نمیشدند. کاربرد اصلی این خط در ثبت کتیبههای سنگی پادشاهیهای بزرگی چون سبأ و حِمیَر بوده است.
اگرچه خود این اصطلاح یا این نظام نوشتاری در متن قرآن نیامده است، اما اقوام و پادشاهیهای مصرفکننده این خط (مانند قوم سبأ) در آیات قرآنی مورد اشاره قرار گرفتهاند. با ورود اسلام و گسترش خط عربی شمالی امروزی، استفاده از این خط باستانی به مرور زمان منسوخ شد، اما خط حبشی (گعز) امروزی کماکان همخانواده تاریخی و مشتق از این سیستم نگارشی به شمار میرود.