یعنی چه
پیمان سِوِر (Treaty of Sèvres) معاهده صلحی بود که در ۱۰ اوت ۱۹۲۰ میلادی پس از جنگ جهانی اول، میان امپراتوری شکستخورده عثمانی و نیروهای پیروز متفقین در شهر سور فرانسه امضا شد. این پیمان که با هدف تجزیه قلمرو عثمانی تنظیم شده بود، به دلیل مقاومت ملیگرایان ترک به رهبری آتاتورک هرگز اجرایی نشد و بعدها با پیمان لوزان جایگزین گردید.
تلفظ
این ترکیب از واژه فارسی «پیمان» به معنای عهد و قرارداد، و واژه فرانسوی «سِوِر» (Sèvres) که نام شهری در حومه پاریس است تشکیل شده و به صورت پِیمانِ سِوِر تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «معاهده صلح پس از جنگ جهانی اول»، «قرارداد تجزیه امپراتوری عثمانی» یا «پیمانی که با لوزان جایگزین شد» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون تاریخ بینالملل از این اصطلاح با عنوان Treaty of Sèvres یاد میشود.
به فارسی
در منابع مکتوب و کتابهای تاریخ معاصر ایران، این ترکیب تاریخی به صورتهای «معاهده سور»، «قرارداد سور» و «صلح سور» برگردان و شناخته میشود.
نماد چیست
این پیمان در علوم سیاسی و تاریخ خاورمیانه نماد فروپاشی نهایی امپراتوری کهن عثمانی و تقسیم استعماری منطقه است. همچنین در فرهنگ سیاسی ترکیه مدرن، این قرارداد نماد «خیانت خارجی، توطئه بینالمللی و تلاش برای نابودی یک ملت» محسوب میشود که از آن با عنوان «سندروم سور» یاد میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل پیمان سور
پیمان سور (Treaty of Sèvres) یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین معاهدات بینالمللی پس از جنگ جهانی اول است که در سال ۱۹۲۰ میلادی در شهر سور فرانسه میان نیروهای پیروز متفقین و امپراتوری مغلوب عثمانی به امضا رسید. مفاد این پیمان بسیار سختگیرانه بود و عملاً به معنای پایان حیات امپراتوری عثمانی، از دست رفتن بخش اعظم اراضی آن در خاورمیانه و اروپا، و تجزیه کامل خاک اصلی ترکیه امروزی بود.
با این حال، این پیمان به دلیل مخالفت شدید جنبش ملی ترکیه به رهبری مصطفی کمال آتاتورک و پیروزی آنها در جنگ استقلال ترکیه، هرگز به مرحله اجرا درنیامد و پارلمان عثمانی نیز آن را راتبیک نکرد. در نهایت، متفقین مجبور به عقبنشینی شدند و این پیمان در سال ۱۹۲۳ با امضای «پیمان لوزان» ملغی و جایگزین شد که مرزهای مستقل و کنونی کشور ترکیه را به رسمیت شناخت.
در فرهنگ و ادبیات سیاسی منطقه، اصطلاح «پیمان سور» فراتر از یک رویداد تاریخی، به عنوان نمادی از تلاش قدرتهای غربی برای تکهتکه کردن کشورهای خاورمیانه شناخته میشود و در روانشناسی سیاسی ترکیه، یادآور تهدیدهای خارجی علیه تمامیت ارضی کشور است.