یعنی چه
خاقان عنوانی سیاسی و سلطنتی در امپراتوریهای کوچنشین آسیای میانه (مانند گوکترکها) بوده است. این عنوان به رئیسِ رؤسا یا کسی که بر چندین خان و قبیله سلطه و فرمانروایی مطلق داشته، اطلاق میشده است.
تلفظ
این ترکیب از واژهٔ خاقان (با خای مفخم و قاف) به همراه مضافالیه آن یعنی تُـرک تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «خاقان ترک» دقیقاً ۸ حرف دارد. از دیگر پاسخهای مرتبط میتوان به خاقان یا قاغان اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این عنوان تاریخی از واژهٔ وامگرفتهشدهٔ Khagan یا معادل عمومی آن یعنی Emperor استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل شاهِ شاهان، امپراتور، خانِ بزرگ و حاکم اعظم هستند که نشاندهندهٔ بالاترین رتبهٔ سلطنت و فرمانروایی است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات سنتی و حماسههایی مانند شاهنامه، خاقان ترک نماد قدرت مطلقه، شکوه سیاسی شرق، جهانگشایی و اقتدار نظامی است و معمولاً در تقابل یا توافق با «قیصر» (نماد امپراتوری روم و غرب) قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل خاقان ترک
عبارت «خاقان ترک» در متون تاریخی و ادبی به فرمانروایان بزرگ و امپراتوران امپراتوریهای کوچنشین آسیای مرکزی، بهویژه گوکترکها، اشاره دارد. واژهٔ خاقان در اصل معرب (عربیشده) کلمهٔ «قاغان» در زبان ترکی باستان است که به معنای «خانِ خانها» یا رئیسِ رؤسا بر چندین قبیله و حکومت مستقل حکمرانی میکرده است.
این عنوان سیاسی در تاریخ ایران اهمیت زیادی داشته، چرا که در دوران ساسانیان امپراتوری خاقانات غربی ترک هممرز ایران بودند و تعاملات و جنگهای متعددی میان آنها رخ داده است. در ادبیات فارسی نیز خاقان همواره در کنار قیصر روم، به عنوان مظهر پادشاهی بزرگ و باشکوهِ شرق شناخته میشود.
از نظر زبانشناسی، این کلمه پس از ورود به زبانهای فارسی و عربی، جمع مکسر «خواقین» را به خود گرفته است. جالب اینجاست که در دوره قاجار، این واژه به عنوان تخلص شعری و لقب رسمی فتحعلیشاه قاجار نیز مورد استفاده قرار گرفت.