یعنی چه
المقل (یا مقل) بسته به نوع حرکتگذاری چند معنای اصلی دارد؛ در حالت مُقْل، به صمغ رزینی و معطر درختچهای خاردار و کوهستانی یا میوه درخت نخل بادبزنی (دوم) گفته میشود که در طب سنتی کاربرد دارد. در حالت مَقْل، مصدری است به معنای نگاه کردن دقیق یا غوطهور کردن و فرو بردن چیزی در آب.
تلفظ
این واژه در لغتنامهها به دو صورت تلفظ میشود: «مُقْل» (با ضمه میم و سکون قاف) که اسم است و برای گیاه و صمغ آن به کار میرود، و «مَقْل» (با فتح میم و سکون قاف) که به عنوان مصدر فعل عربی استفاده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ پنج حرفی خود واژه «المقل» است. بسته به طراح جدول، پاسخهای مرتبط سه حرفی مانند «مقل» یا معادلهای آن نظیر «گوگل» (چهار حرفی) و «بدلیون» (شش حرفی) نیز ممکن است مد نظر باشند.
به عربی
در زبان عربی این واژه اصالت ریشهای دارد؛ المُقْل در لغت به صمغ رزینی معطر یا میوه درخت دوم (پالم صحرا) اطلاق میشود و مشتقات دیگر آن مانند مَقْلَة به معنای حدقه چشم است.
به فارسی
این واژه یک معادل واحد و مستقل در فارسی ندارد و به عنوان وامواژه عربی در متون کهن طب سنتی و ادبی رواج یافته است. در فارسی معادلهای توصیفی مانند «صمغ گیاهی»، «مقل ازرق» (نوعی صمغ) یا افعالی چون «نگریستن» و «غوطهور کردن» برای آن به کار میرود.
در قرآن
کلمه «المقل» در آیات قرآن مجید به کار نرفته است؛ هرچند ریشه ثلاثی مجرد آن (م-ق-ل) در زبان عربی همدوره نزول، مفاهیمی چون نگاه کردن یا فرو بردن را افاده میکرده، اما این اسم خاص در قرآن ذکر نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل المقل
واژه «المقل» یک کلمه چندمعنایی با ریشه عربی (م-ق-ل) است که به عنوان وامواژه در متون کهن پزشکی و ادبی فارسی وارد شده است. بارزترین و آشناترین معنای آن در زبان فارسی، به حوزه گیاهشناسی و طب سنتی تعلق دارد؛ جایی که «مُقْل» به صمغ رزینی، معطر و دارویی یک درختچه کوهستانی (معروف به مقل هندی یا مقل ازرق) یا به میوه خرماشکل نخل صحرایی دوم اشاره میکند. این صمغ در گذشته برای درمان دردهای مفصلی و پاکسازی خلطها تجویز میشده است.
از سوی دیگر، این واژه در شکل مصدری خود یعنی «مَقْل» معنای کاملاً متفاوتی دارد و به کارهای فیزیکی مانند غوطهور کردن چیزی در آب یا نگریستن و نگاه کردن دقیق دلالت میکند. به دلیل همین ارتباط معنایی با نگاه، کلماتی مانند «مقلة» به معنای حدقه یا کاسه چشم نیز همخانواده آن به شمار میروند. این کلمه فاقد کاربرد مستمر در مکالمات مدرن روزمره یا اصطلاحات دیجیتال است و بیشتر در متون تخصصی طب سنتی، لغتنامههای قدیمی و جدولهای کلمات متقاطع کاربرد دارد.