یعنی چه
این عبارت به اثر تفسیری گرانقدر ابوجعفر محمد بن حسن طوسی معروف به شیخ طوسی (قرن ۵ هجری) اشاره دارد که معمولاً با نام «تفسیر التبیان» شناخته میشود. این اثر به عنوان قدیمیترین کتاب تفسیر کامل و جامع شیعه به شمار میرود که مفسر در آن علاوه بر روایات، از دیدگاههای عقلی، لغوی و کلامی نیز بهره برده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب عبارتی به صورت تفکیکشده و با اعرابگذاری بدین شرح است: تَفسیر (Tafsir) + یِ (i) + اَز (az) + شَیخ (Shaykh) +ِ (e) + طوسی (Tusi).
در جدول
در سؤالات مسابقات و جداول متقاطع، هرگاه این عبارت به عنوان طراح سؤال مطرح شود، پاسخ اصلی آن نام کتاب یعنی «التبیان» یا «تفسیر تبیان» است؛ اما خود عبارت پرسش نیز دقیقاً دارای ۱۵ حرف میباشد.
به انگلیسی
در متون و مقالات علمی بینالمللی، برای اشاره به این اثر از اصطلاحات حوزه مطالعات اسلامی (Exegesis یا Commentary) همراه با نام نویسنده یا نام خاص کتاب استفاده میشود.
به فارسی
برگردان یا معادلسازی روان این عبارت در زبان فارسی، «تفسیر جامع شیخ طوسی» یا «کتاب روشنگری قرآنی طوسی» است که مفهوم یک اثر مکتوب در حوزه تشریح آیات قرآن را میرساند.
نماد چیست
این عبارت و کتابِ مقصود آن، در تاریخ علوم اسلامی نماد تحول بزرگ در روششناسی تفسیری شیعه قلمداد میشود. التبیان نماد آمیختگی عقل و نقل و سرآغاز تفاسیر جامع و اجتهادی در میان دانشمندان امامیه است.
جمعبندی و توضیح کامل تفسیری از شیخ طوسی
عبارت «تفسیری از شیخ طوسی» در حقیقت یک مدخل لغوی مستقل نیست، بلکه یک گزاره توصیفی و معرفتی است که به کتاب ارزشمند «التبیان فی تفسیر القرآن» اشاره دارد. این کتاب توسط ابوجعفر محمد بن حسن طوسی (شیخ طوسی)، از بزرگترین علما و فقیهان قرن پنجم هجری نگاشته شده و به عنوان نخستین تفسیر ساختاریافته، کامل و همهجانبه در جهان تشیع شناخته میشود.
اهمیت این اثر در میان آثار مکتوب اسلامی به حدی است که در کاربردهای آموزشی، مذهبی و حتی طراحان جدول کلمات متقاطع، به عنوان یک کلیدواژه مهم برای رسیدن به پاسخ «التبیان» به کار میرود. شیخ طوسی در این تفسیر با تکیه بر علوم مختلف زمانه خود مانند لغت، نحو، کلام و با بهرهگیری متوازن از احادیث و استدلالهای عقلی، شیوهای نو را در فهم کلام وحی پایهگذاری کرد که نام او را در صدر مفسران جهان اسلام قرار داد.