یعنی چه
عمرو بن عثمان بن قنبر معروف به سیبویه، از بزرگترین دانشمندان و زبانشناسان قرن دوم هجری است. او با نگارش کتاب «الکتاب»، اولین دستور زبان جامع و مدون عربی را پایهگذاری کرد. نام کوچک او (عمرو) به معنی آبادانی و طول عمر است و لقبش (سیبویه) معنای بوی سیب میدهد.
تلفظ
این نام به صورت «عَمرو بن عُثمان بن قَنبَر سيبَوَيه» تلفظ میشود. در زبان فارسی معمولاً واو آخر سیبویه ساکن خوانده میشود، اما در زبان عربی به صورت مبني بر کسر (سيبوَيْهِ) قرائت میگردد.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان و متون تاریخ زبانشناسی، نام او را به شکلهای Sibawayh یا Sibawayhi مکتوب میکنند.
به عربی
در زبان عربی از او با نام کامل و کنیهاش یاد میشود و به عنوان «امام النحاة» (پیشوای نحویان) شهرت دارد.
به فارسی
برگردان نام و لقب او به فارسی معادل «عمرو فرزند عثمان فرزند قنبر» است که به خاطر سیمای زیبا یا عطر خوشش، لقب فارسی «سیبویه» (به معنی بوی سیب یا منسوب به سیب) را به او داده بودند.
نماد چیست
این نام در تاریخ علم و ادبیات، نماد پایهگذاری علم دستور زبان عربی، دقت بالای علمی، مکتب نحو بصره و به ویژه نبوغ و سهم بیبدیل ایرانیان در ساماندهی به زبان و فرهنگ اسلامی است.
جمعبندی و توضیح کامل عمرو بن عثمان بن قنبر سیبویه
عمرو بن عثمان بن قنبر معروف به سیبویه، دانشمند، زبانشناس و نحوی برجسته ایرانیتبار در قرن دوم هجری بود. او که در بیضای فارس متولد شد و در بصره به تحصیل پرداخت، با تالیف اثر ماندگار خود به نام «الکتاب»، نخستین و جامعترین کتاب دستور زبان عربی را پدید آورد و به همین دلیل به عنوان پدر و پیشوای علم نحو شناخته میشود.
نام اصلی او عربی است و به طول عمر و آبادانی اشاره دارد، اما لقب مشهور او یعنی «سیبویه» کاملاً ایرانی و ریشه در زبانهای فارسی و پهلوی دارد که به معنای «بوی سیب» یا «دارای رخساری چون سیب» است. شخصیت تاریخی او نمونه عینی و والای فرهنگپروری ایرانیان در جهان اسلام به شمار میرود.