یعنی چه
اگزوتوکسین نوعی زهرابه یا سم از جنس پروتئین یا پلیپپتید است که به طور فعال توسط باکتریهای زنده (عمدتاً گرم مثبت و برخی گرم منفی) تولید شده و به محیط پیرامون ترشح میشود. این سموم بسیار قوی هستند و میتوانند باعث بیماریهای شدیدی مانند کزاز، دیفتری و بوتولیسم شوند.
تلفظ
این واژه به صورت /eg-zo-tok-sin/ تلفظ میشود که یک اصطلاح علمی وامگرفته شده از زبانهای اروپایی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این اصطلاح ۱۰ حرفی خود واژه «اگزوتوکسین» است. همچنین معادل فارسی مصوب آن یعنی «برونزهرابه» نیز ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
واژه علمی بینالمللی آن Exotoxin است که از دو بخش Exo (خارج) و Toxin (سم) تشکیل شده است.
به فارسی
واژه مصوب و رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این اصطلاح «برونزهرابه» است. در متون قدیمیتر یا عمومیتر گاهی از عبارت «سم خارجسلولی» یا «برونسم» نیز استفاده شده است.
نماد چیست
این کلمه نماد گرافیکی اختصاصی منفرد ندارد، اما در آزمایشگاهها و محافل پزشکی تحت علامت هشدار دهنده کلی «خطر زیستی» (Biohazard) یا «مواد سمی» (Toxic) دستهبندی میشود. در مفهوم استعاری نیز نشاندهنده یک آلودگی پنهان اما فعال و رونده در محیط است.
معنی انگلیسی/خارجی
از آنجا که اگزوتوکسین عمدتاً یک وامواژه علمی و بیولوژیکی است، ریشه آن به ترکیب یونانی Exo- (بیرون) و Toxin (زهر) برمیگردد. این اصطلاح دقیقاً برای توصیف سمومی به کار میرود که بر خلاف اندوتوکسینها، درون ساختار دیواره باکتری محصور نمانده و به بیرون آزاد میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل اگزوتوکسین
اگزوتوکسین (یا همان برونزهرابه) یک اصطلاح تخصصی در حوزه میکروبیولوژی و پزشکی است. این واژه به سموم پروتئینی بسیار خطرناکی اشاره دارد که توسط باکتریهای زنده تولید و به محیط پیرامون ترشح میشوند و عامل بیماریهای مهلکی نظیر کزاز و بوتولیسم هستند.
تفاوت اصلی این ماده با اندوتوکسین در این است که اندوتوکسین جزئی از دیواره سلولی باکتری است و تنها پس از مرگ آن آزاد میشود، در حالی که اگزوتوکسین به طور فعال در زمان حیات باکتری صادر میگردد. این واژه کاملاً علمی بوده و فاقد ریشههای کلاسیک یا مذهبی در زبان فارسی است.