یعنی چه
به مقدار، حرکت یا شدتی گفته میشود که ده بار بزرگتر یا تکرار شدهٔ یک واحد پایه (معادل ضربدر ۱۰) باشد. این ترکیب یک صفت مرکب در زبان فارسی است که در آن واژهٔ برابر نقش ضریب مقایسهای را ایفا میکند.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «دَه بَ ر ا بَ ر» (dah-bar-a-bar) است که از دو بخش «دَه» (عدد ۱۰) و «برابر» تشکیل شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع و جداول، پاسخ دقیق برای عبارت «ده برابر»، خود واژهٔ «ده برابر» با ۷ حرف است. همچنین واژههایی مانند دهچندان و دهلا نیز به عنوان هممعنی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از واژهٔ Tenfold یا عبارت Ten times as much استفاده میشود. همچنین در سیستم پیشوندهای علمی (SI)، پیشوند دکا (Deca-) نشاندهندهٔ ده برابر بودن واحد است.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با عبارت «عشرة أضعاف» یا «عشر مرات» بیان میشود. این مفهوم در قرآن کریم نیز در آیه ۱۶۰ سوره انعام به صورت «عَشْرُ أَمْثَالِهَا» برای اشاره به پاداش ده برابری کارهای نیک آمده است.
به فارسی
واژههای دهچندان، دهمرتبه و دهلا از معادلها و مترادفهای دقیق و اصیل این عبارت در زبان فارسی هستند. ریشهٔ عدد «ده» به زبانهای هندواروپایی بازمیگردد و «برابر» نیز به معنای همسطح و مساوی است.
جمعبندی و توضیح کامل ده برابر
واژهٔ «ده برابر» یک صفت مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب عدد «ده» و واژهٔ «برابر» ساخته شده است. این عبارت در ریاضیات و محاسبات روزمره نشاندهندهٔ ضریب ده (10x) یا ده بار تکرار یک مقدار پایه است و در متون علمی با پیشوند «دکا» شناخته میشود.
این مفهوم علاوه بر کاربردهای کاربردی و ریاضی، در فرهنگ و ادبیات دینی نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که در قرآن کریم برای توصیف فضل و پاداش مضاعف الهی در برابر کارهای نیکوکاران، از معادل عربی آن یعنی «عَشْرُ أَمْثَالِهَا» استفاده شده است.
در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً یک پاسخ ۷ حرفی را تشکیل میدهد و با واژههای هممعنی دیگری مانند «دهچندان» یا «دهلا» همپوشانی دارد که نشاندهنده غنای واژگانی زبان فارسی در بیان نسبیتهای عددی است.