یعنی چه
تقطع در اصل به معنای تکهتکه شدن، از هم بریدن و ایجاد انقطاع و فاصله در میان یک جریان، رابطه یا شیء فیزیکی است. این واژه بر پارهپاره شدن پیوندها یا از بین رفتن انسجام و پیوستگی دلالت دارد.
تلفظ
این کلمه به صورت تَـقَـطْـطُـع (با تشدید روی حرف طاء) تلفظ میشود و مصدر باب تفعّل است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «تقطع» دقیقاً ۴ حرف دارد و به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «پارهپاره شدن» یا «بریدگی» به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به متن، در زبان انگلیسی از واژههایی که مفهوم ناپیوستگی، تکهتکه شدن یا قطع شدن جریان را میرسانند استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در متون عربی هممعنی با جدایی، تفرقه و گسست ساختاری به کار میرود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل بریدگی، گسستگی، از هم گسیختن، تکهتکه شدن و ناپیوستگی است.
جمعبندی و توضیح کامل تقطع
واژه تقطع از ریشه عربی «قطع» بر وزن تفعّل ساخته شده است و در لغت به معنای پارهپاره شدن، گسستگی و از هم بریدن پیوندهاست. این کلمه هم در بستر فیزیکی (مثل تکهتکه شدن یک جسم) و هم در مفاهیم انتزاعی و اجتماعی (مثل از بین رفتن اتحاد و ایجاد تفرقه) کاربرد دارد.
در قرآن کریم نیز افعال مشتق از این باب بارها برای توصیف گسست روابط انسانی، از بین رفتن اسباب و پیوندهای روز قیامت، و همچنین تفرقه و بخشبخش شدن امور جامعه به کار رفتهاند. بنابراین، درونمایه اصلی این واژه، عدم تداوم و از دست رفتن یکپارچگی است.
در کاربردهای لغوی و ادبی فارسی، تقطع متمایز از قطع یا تقطیع است؛ چرا که تقطع بیشتر به حالتِ پارهپاره شدن و اثر پذیرفتن اشاره دارد. این مفهوم در برابر واژههایی چون اتصال، پیوستگی و تداوم قرار میگیرد.