یعنی چه
این واژه به وضعیت فردی اشاره دارد که شانس، اقبال یا روزگار از او روی گردانده است. در واقع این حالت نشاندهنده تیره روزی، نگونبختی و از دست رفتن موقعیتهای خوب زندگی به دلیل دگرگونی سرنوشت است.
تلفظ
این واژه ترکیبی از سه بخش «بخت» (با سکون خ و ت)، «برگشته» (با فتح ب و گ، سکون ر و ش) و پسوند اسمساز «گی» تشکیل شده است.
در جدول
کلمه مورد نظر در جدولهای متقاطع دقیقاً ۱۰ حرف دارد. از پاسخهای مشابه و کوتاهتر میتوان به بدبختی، ادبار و نگونبختی اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی برای رساندن مفهوم برگشتن بخت وجود دارد که رایجترین آنها Misfortune به معنای بدبیاری و سیهروزی است.
به عربی
در زبان عربی مفاهیمی مانند «إدبار» به معنی پشت کردن دولت و اقبال، و «سوء الحظ» به معنی بداقبالی به عنوان معادلهای دقیق این واژه به کار میروند.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه bahtsızlık ریشه مشترک با فارسی دارد و دقیقاً به معنای بیبختی یا همان بختبرگشتگی است.
به فارسی
واژههای مترادف اصیل فارسی که همان معنای دگرگون شدن و وارونه شدن شانس را تداعی میکنند شامل سیاهبختی و شومی بخت هستند. متضادهای آن نیز شامل خوشبختی، سعادت، اقبال و کامروایی میشود.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات کلاسیک فارسی، بختبرگشتگی با مفاهیمی چون «گردش فلک» یا همان Wheel of Fortune تصویر میشود. همچنین در باورهای عامه، نشانههایی مثل «جغد» به نشانه شومی یا «شام تاریک و تیره» به عنوان مابازای نمادین این حالت به کار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل بختبرگشتگی
بختبرگشتگی یک واژه اصیل و مشتقِ معنایی ترکیبی در زبان فارسی است که از کنار هم قرار گرفتن «بخت» (به معنی قسمت و موهبت الهی) و «برگشتگی» (اسم مصدر از فعل برگشتن) ساخته شده است. این اصطلاح دقیقاً گویای حالتی است که در آن روزگار و سرنوشت از فرد روی برمیگردانند و او را در وضعیت بداقبالی شدید، نامرادی و سیهروزی رها میکنند.
اگرچه این واژه به صورت یک مدخل مستقل و بسیار پرکاربرد در برخی فرهنگهای سنتی ثبت نشده است، اما ساختار واژگانی آن کاملاً استاندارد بوده و به عنوان حاصل مصدر کلمه «بختبرگشته» کاملاً مفهوم و مستند است. در ادبیات فارسی این پدیده معمولاً در پیوند با شکستهای عاشقانه، ناپایداری جهان و قضا و قدر توصیف میشود.
این کلمه هیچگونه کاربرد مستقیم یا ریشه قرآنی ندارد، هرچند از نظر مفهومی با واژگانی نظیر «شقاوت» و «خسران» همپوشانی دارد. در بازیهای جدول و سرگرمی نیز به عنوان یک واژه ۱۰ حرفی با پاسخهای هممعنی مانند ادبار و شوربختی شناخته میشود.