یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح واحد نیست، بلکه ترکیبی از دو کلمه در شعری از گلستان سعدی است؛ «بطال» به معنی دروغگو یا یاوهگو و «منیوش» به معنی گوش مکن و نشنو. در مجموع یعنی سخن مدعیان دروغین عشق را باور مکن.
تلفظ
کلمه اول با فتح باء و تشدید طاء (بَطّال) و کلمه دوم با فتح میم و سکون نون (مَنیوش) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان یک ترکیب ادبی ۹ حرفی از اشعار کلاسیک شناخته میشود.
به انگلیسی
مفهوم این عبارت انگلیسی به معنای گوش نسپردن به سخنان افراد بیهودهگو، لافزن یا دروغگو است.
به فارسی
معادل فارسی این ترکیب پندآمیز، «شنوا نبودن به سخنان لافزنان» یا «نپذیرفتن ادعای آدمهای دروغگو و کاهل» است.
در قرآن
ترکیب «بطال منیوش» در قرآن وجود ندارد. کلمه «منیوش» کاملاً فارسی است. با این حال، ریشه عربی کلمه بطال (ب-ط-ل) در قالب واژههایی چون «باطل» و «مبطلون» بارها در آیات قرآن برای اشاره به یاوهگویان و گمراهان به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بطال منیوش
عبارت «بطال منیوش» یک واژه واحد یا اصطلاح مستقل نیست، بلکه یک ترکیب کنایی و ادبی است که از همنشینی دو کلمه با ریشههای متفاوت در گلستان سعدی پدید آمده است. بخش اول یعنی «بطّال» ریشه عربی دارد و در این بیت به معنای آدم دروغگو، لافزن یا بیهودهگو است. بخش دوم یعنی «مَنیوش» یک فعل امر منفی در زبان فارسی اصیل (مـ + نیوش از مصدر نیوشیدن) به معنای «گوش مکن» و «نشنو» است.
سعدی در این بیت مشهور میفرماید: «حدیث عشق از آن بطال منیوش / که در سختی کند یاری فراموش». او به مخاطب خود هشدار میدهد که ادعاهای پرطمطراق آدمهای دروغین و بیمایه را در زمینه عشق و دوستی باور نکند، چرا که اینگونه افراد در روزهای سخت و دشوار، رفاقت و یاری رساندن را به کل فراموش میکنند. بنابراین، این عبارت یک توصیه اخلاقی و تعلیمی برای دوری از انسانهای ناپایدار است.