یعنی چه
عقلمندی به حالت و کیفیت کسی اشاره دارد که صاحب عقل و درایت است؛ فردی که در رفتار و گفتار خود از سنجش درست، منطق و دوراندیشی استفاده میکند و ترجیحات احساسی را بر مصلحتهای عقلانی مقدم نمیشمارد. این واژه در واقع توصیفکننده ویژگی انسانهای فرزانه و با تدبیر است.
تلفظ
واژه عقلمندی به صورت سکون روی قاف و لام (عَقْلْ)، فتحة روی میم و سکون روی نون (مَنْد) و در نهایت یای مصدری تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر خردمندی، دانایی، درایت و هوشمندی به عنوان پاسخهای هممعنی کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم عقلمندی در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن از واژگان متعددی استفاده میشود که مطرحترین آنها Wisdom به معنای حکمت و خرد است.
نماد چیست
در ادبیات مکتوب، کهنالگوها و فرهنگهای مختلف، عقلمندی با نمادهایی چون «نور و چراغ» که تاریکی جهل را روشن میکنند، «ترازو» به نشانه تعادل و سنجش، «جغد» در فرهنگ غربی، و «پیر دانا یا پیر مغان» در ادبیات عرفانی فارسی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عقلمندی
واژه عقلمندی یک کلمه مرکب است که از ترکیب بخش عربی «عقل» (از ریشه ع-ق-ل به معنی فهم و درک) و پسوند اتصاف فارسی «مند» همراه با یای مصدری شکل گرفته است. این ساختار دوزبانه نشاندهنده پیوند عمیق واژگان عربی با دستور زبان فارسی در طول تاریخ است و به ویژگی یا کیفیت برخورداری از نیروی تمیز و تشخیص اشاره دارد.
اگرچه خود کلمه فارسی «عقلمندی» در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم بنیادین آن بسیار مورد تأکید قرار گرفته؛ به طوری که ریشه عربی آن یعنی افعالی نظیر «تعقلون» و «يعقلون» در ۴۹ آیه برای دعوت انسانها به تفکر، اندیشه و دوری از جهالت تکرار شده است.
در زندگی روزمره و ادبیات فارسی، فرد عقلمند کسی است که با تکیه بر تدبیر، عقلانیت و سنجش همهجانبه امور اقدام به تصمیمگیری میکند. این ویژگی به عنوان یک ارزش والای انسانی، متمایزکننده رفتار رفتارهای سنجیده از کنشهای تکانهای، احساسی و بیهدف است و در فرهنگ عمومی نمادی از کمال شخصی به شمار میرود.