یعنی چه
جلولا یک واژه با معنی لغوی مستقل در زبان فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص جغرافیایی و تاریخی است. این نام متعلق به شهری در استان دیاله عراق (نزدیک خانقین) است که در سال ۱۶ هجری قمری، صحنه نبردی بزرگ و سرنوشتساز میان سپاه اسلام و ارتش ساسانی بود. در وجه تسمیه عربی آن گفتهاند به دلیل پوشیده شدن زمین از اجساد کشتهشدگان جنگ، از ریشه «جَلَّ» (پوشاندن) به این نام خوانده شد، هرچند برخی نیز ریشه آن را کردی یا پهلوی معرب میدانند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت جَلولا (Jalūlā) و در زبان عربی همراه با همزه پایانی به صورت جَلولاء تلفظ میشود.
در جدول
در سؤالات جدول، این کلمه معمولاً به عنوان «شهری در عراق» یا «جنگ معروف صدر اسلام میان ایرانیان و مسلمانان» به کار میرود.
به انگلیسی
در نقشهها و متون انگلیسی، این شهر و نبرد تاریخی بیشتر به این دو صورت نگارش میشوند.
به عربی
در منابع عربی و متون تاریخ اسلام، این واژه همواره با همزه پایانی ذکر میشود.
در قرآن
کلمه جلولا در قرآن کریم وجود ندارد، چرا که این نام مربوط به یک واقعه جغرافیایی و تاریخی در دوران فتوحات پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) است.
جمعبندی و توضیح کامل جلولا
واژه «جلولا» یک نام خاص جغرافیایی و تاریخی است و معنی لغوی و اصیل در زبان فارسی امروزی ندارد. این نام متعلق به شهری در استان دیاله عراق است که در مرز نزدیک به ایران واقع شده و اهمیت آن در تاریخ به دلیل وقوع «جنگ جلولا» در سال ۱۶ هجری قمری است. این نبرد میان سپاه مسلمانان و ارتش یزدگرد سوم ساسانی رخ داد و به شکست سنگین ساسانیان انجامید.
از نظر ریشهشناسی، درباره نام جلولا دو دیدگاه وجود دارد؛ دیدگاه اول آن را عربی و برگرفته از پوشیده شدن زمین از اجساد میداند و دیدگاه دوم آن را واژهای پهلوی یا کردی (مانند گهڵاڵه) میداند که به مرور زمان معرب شده است. در ادبیات تاریخی، این واژه نمادی از فروپاشی شیرازه ارتش ساسانی پس از نبرد تیسفون به شمار میرود.