یعنی چه
صاعد قرطبی (ابوالقاسم صاعد بن احمد اندلسی) نام یک شخصیت برجسته تاریخی، مورخ، منجم و قاضی مسلمان در قرن پنجم هجری است. از نظر لغوی این نام ترکیب «صاعد» (به معنی بالارونده و صعودکننده) و «قرطبی» (به معنی اهل شهر قرطبه در اندلس یا اسپانیای امروزی) است.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام به صورت «صا عِ دِ قُر طُ بی» (Sā'ed-e Qortobi) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت ۹ حرف دارد. از پاسخهای مشابه و مرتبط دیگر میتوان به «صاعد اندلسی» یا «قاضی صاعد» اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و لاتین، نام این دانشمند به صورت لاتیننویسی شده یا تحت عنوان قاضی صاعد قرطبه (Qadi of Cordoba) شناخته میشود.
به عربی
در منابع عربی و اسلامی نام او به شکل «صاعد القرطبي» یا «أبو القاسم صاعد بن أحمد التغلبي الأندلسي» ثبت شده است.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص (نام شخص) است، معادل واژگانی مستقیم در فارسی ندارد و در زبان فارسی نیز دقیقاً به همین صورت «صاعد قرطبی» یا «صاعد اندلسی» به کار میرود.
در قرآن
خود نام خاص «صاعد قرطبی» در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشه عربی جزء اول آن یعنی «ص ع د» در آیاتی از قرآن به کار رفته است؛ مانند واژه «صَعِيداً» (خاک پاک) در آیه ۶ سوره مائده یا فعل «تَصْعَدُونَ» (بالا میرفتید) در آیه ۱۵۳ سوره آلعمران.
جمعبندی و توضیح کامل صاعد قرطبی
«صاعد قرطبی» واژهای عمومی در لغتنامه نیست، بلکه یک اسم خاص متعلق به یکی از دانشمندان، مورخان، منجمان و قضات نامدار جهان اسلام در قرن پنجم هجری (۴۲۰ تا ۴۶۲ قمری) است که در شهر قرطبه (کوردوبای امروزی در اسپانیا) میزیست. نام کامل او ابوالقاسم صاعد بن احمد اندلسی است که بیشتر با نامهای صاعد اندلسی یا قاضی صاعد شناخته میشود و کتاب معروف «التعریف بطبقات الأمم» از آثار اوست.
از نظر معنای تحتلفظی، این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده است: «صاعد» که اسم فاعل از ریشه صعود و به معنای بالارونده یا بلندمرتبه است و «قرطبی» که صفت نسبی و به معنای منسوب به شهر قرطبه است. در نتیجه این نام در لغت به معنای «بالاروندهی اهل قرطبه» است اما در کاربرد واقعی، صرفاً به عنوان یک نام تاریخی برای اشاره به این دانشمند اندلسی استفاده میشود.