یعنی چه
تطوع در نماز در اصطلاح فقهی به معنای انجام دادن نمازهای مستحبی (نافله) است که بر شخص واجب نیستند، بلکه فرد مکلف با ارادهٔ آزاد، میل درونی و به قصد کسب ثواب و تقرب بیشتر به پروردگار آنها را به جای میآورد. این واژه در لغت به معنی انجام دادن کار خیر از روی رغبت و بدون اجبار است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «تَطَوُّع در نماز» (taṭawwuʿ) است که در آن حرف «ط» دارای فتحه و حرف «و» دارای تشدید و ضمه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ عبارت «تطوع در نماز» برابر با خود این عبارت با ۱۰ حرف است. همچنین واژههای مترادفی چون «نافله» یا «نماز مستحب» نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم تطوع در نماز یا نمازهای نافله، بیشتر از اصطلاحات Voluntary prayer یا Supererogatory prayer (معادل عبادات مستحب و افزون بر واجب) استفاده میشود.
به عربی
در فقه و زبان عربی، به این نوع از عبادات اصطلاحاً «صلاة التطوّع» یا «صلاة النوافل» گفته میشود که دقیقاً مرادف همان نمازهای مستحبی در زبان فارسی است.
در قرآن
واژه «تطوع» به صورت فعلی در قرآن کریم به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱۵۸ سوره بقره که میفرماید: «وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ» (و هر کس داوطلبانه کار نیکی انجام دهد، خداوند سپاسگزار و داناست). این مفهوم در فقه برای نمازهای غیرواجب الگو قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل تطوع در نماز
عبارت «تطوع در نماز» فصلی مهم در بخش عبادات فقه اسلامی است که به جنبهٔ اختیاری و عاشقانهٔ رابطهٔ مخلوق با خالق اشاره دارد. در واقع، در حالی که نمازهای واجب (فرایض) مرز بندگی و تکلیف شمرده میشوند، نمازهای تطوعی یا همان نوافل، میدانی برای مسابقه در خیرات و کسب فضایل بیشتر هستند که فرد با میل و رغبتِ تام به آنها روی میآورد.
این واژه که از ریشه عربی «ط و ع» به معنای فرمانبرداری داوطلبانه گرفته شده، در قرآن کریم نیز مورد ستایش قرار گرفته است. آیات الهی کسانی را که افزون بر وظایف اولیه خود، به کارهای خیر و عبادات مستحبی میپردازند، مستحق پاداش و عنایت ویژه پروردگار میدانند.
در مجموع، تطوع در نماز نمادی از اخلاص، تزکیه نفس و پیوند عمیقتر با امر قدسی است؛ چرا که بدون هیچگونه الزام فقهی و بیرونی و صرفاً بر اساس انگیزه شخصی و درونزای مؤمن شکل میگیرد.