مکرر گردیدن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل مکرر گردیدن

عبارت «مکرر گردیدن» یک مصدر مرکب ساختاری در زبان فارسی است که از دو بخش با ریشه‌های متفاوت تشکیل شده است. بخش نخست آن، واژهٔ «مُکَرَّر» است که ریشه‌ای عربی از ماده (ک-ر-ر) در باب تفعیل دارد و به معنای بارها بازگردانده شده یا تجدید شده است. بخش دوم آن یعنی «گردیدن»، فعلی اصیل با ریشه در فارسی میانه (gartītan) است که معنای شدن، چرخیدن و تغییر حالت دادن را در خود دارد. از ترکیب این دو، مفهوم دقیقِ به حالت تکرار درآمدن یا چندباره واقع شدن پدید می‌آید.

در حوزهٔ کاربرد در متن، این ترکیب بیشتر در متون رسمی، اداری، حقوقی و ادبی به چشم می‌خورد. به عنوان مثال در جملات حقوقی یا اداری گفته می‌شود: «در صورت مکرر گردیدن این تخلف، پیگرد قانونی صورت خواهد گرفت.» این عبارت در زبان عامیانه و روزمره معمولاً جای خود را به فعل ساده‌ترِ «تکرار شدن» می‌دهد، اما در نثر معیارهای نگارشی، وزن و ابهت خاص خود را حفظ کرده است.

نکتهٔ قابل توجه دیگر دربارهٔ ریشهٔ عربی این واژه در متون کهن و مذهبی است. گرچه خود ترکیب مکرر گردیدن به دلیل ساختار فارسی‌اش در قرآن کریم وجود ندارد، اما ریشهٔ اصلی آن یعنی (ک-ر-ر) به صورت کلماتی نظیر «کَرَّةً» (به معنی بازگشت و مرتبه) در آیاتی مانند «لَوْ أَنَّ لِی کَرَّةً» دیده می‌شود که به نوعی با مفهوم بازگشت و دوباره رخ دادن ارتباط معنایی ظریفی دارد.