یعنی چه
عبارت «اربا اربا شدن» کنایه از شدت نابودی، فروپاشی مطلق و از هم گسیختن اعضای بدن است؛ به طوری که جسم یا پیکر به قطعات ریز و متعدد تقسیم و کاملاً متلاشی شود. این واژه معمولاً در متون تاریخی، ادبی و مذهبی برای توصیف صحنههای جنگی بسیار سهمگین و قتل یا شهادت همراه با خشونت و جراحت شدید به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح بخش عربی این عبارت به صورت تنویندار یعنی «إرْباً إرْباً» (Erb-an Erb-an) است که در ترکیب با فعل مجهول فارسی به صورت «اربا اربا شدن» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «اربا اربا شدن» دقیقاً ۱۱ حرف دارد. همچنین ممکن است با توجه به تعداد حروف طراح، کلماتی نظیر «تکهتکه» یا «متلاشی» مد نظر باشند.
به عربی
این تعبیر اصالتاً از زبان عربی وارد فارسی شده است. واژه «إرْب» در عربی به معنی عضو یا بندبند بدن است و تکرار آن تأکید بر تکهتکه شدن کامل را میرساند.
به ترکی
در زبان ترکی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحاتی مانند «Paramparça olmak» به معنی متلاشی و پارهپاره شدن شدید استفاده میشود.
در قرآن
عبارت ترکیبی و متوالی «إرباً إرباً» به صورت مستقیم در متن قرآن مجید ذکر نشده است. با این حال، ریشه لغوی آن (إرب/أرب) دو بار در قرآن به کار رفته است؛ یکی در سوره نور آیه ۳۱ به صورت «أُولِی الْإِرْبَةِ» (به معنی نیاز و حاجت) و دیگری در سوره طه آیه ۱۸ به صورت «مَآرِبُ أُخْرَیٰ» (به معنی حاجتها و مقاصد دیگر). مفاهیم مشابه متلاشی شدن در قرآن با واژگانی چون «تمزیق» بیان شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل اربا اربا شدن
اصطلاح «اربا اربا شدن» یک وامواژه ترکیبی از زبان عربی در فارسی است که از نظر لغوی به معنای قطعهقطعه شدن، بندبند جدا شدن و متلاشی شدن کامل پیکر یا یک جسم بر اثر ضربه، جراحت شدید یا انفجار است. ریشه این کلمه به واژه «إرْب» به معنای عضو یا قطعهای از بدن بازمیگردد و تکرار آن برای بیان اوج شدت و عمق نابودی و پارهپاره شدن به کار میرود.
این عبارت در فرهنگ و ادبیات مذهبی و عاشورایی شیعه جایگاه ویژهای دارد و به عنوان نمادی از شهادت مظلومانه، فداکاری شجاعانه و پیکر پارهپاره در راه حق شناخته میشود که به طور خاص در مقتلها برای توصیف کیفیت شهادت حضرت علیاکبر (ع) گره خورده است. در زبان عامه و معاصر نیز اصطلاحی کنایی برای خرد و خاکشیر شدن یا متلاشی شدن اجسام سخت است.