یعنی چه
لمتونه نام یکی از قبایل مشهور، قدرتمند و جنگجوی بربر (آمازیغ) در شمال و غرب آفریقا (موریتانی و مغرب کنونی) است. این قبیله شاخهای از کنفدراسیون بزرگ صنهاجه بود که به دلیل پوشاندن چهره با نقاب به «ملثمین» نیز شهرت داشتند. لمتونه نقش محوری و اصلی را در شکلگیری و تأسیس حکومت قدرتمند اسلامی «مرابطان» در مغرب و اندلس ایفا کرد و شخصیتهای بزرگی مانند یوسف بن تاشفین از میان آنها برخاستند.
تلفظ
این واژه به صورت فَتْحِ لام، سُکونِ میم، ضَمِّ تاء و واوِ کشیده تلفظ میشود: لَمْتونَه.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سؤال، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخی برای پرسشهایی نظیر «قبیلهای از بربرها»، «پایهگذاران دولت مرابطین» یا «شاخهای از قبیله صنهاجه» به کار میرود.
به انگلیسی
در متون تاریخی و جغرافیایی انگلیسیزبان، این نام به صورتهای Lamtuna یا Lemtuna نگاشته میشود و به قبیله بربر صحرای بزرگ اشاره دارد.
به فارسی
از آنجا که لمتونه یک اسم خاص (عَلَم) برای یک قوم و قبیله است، معادل واژگانیِ مستقیمی در زبان فارسی ندارد و در زبان فارسی معیار نیز به همان صورت تاریخیِ «لمتونه» یا صفت نسبی «لمتونی» شناخته و خوانده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل لمتونه
واژه لمتونه یک اسم خاص تاریخی مأخوذ از زبانهای آمازیغی (بربر) در شمال آفریقا است. این واژه در لغتنامههای سنتی زبان فارسی مانند دهخدا یا عمید به عنوان یک لغت اصیل فارسی یا عربی ثبت نشده است، بلکه در متون تاریخ اسلام، سفرنامهها و کتب جغرافیایی قدیم به عنوان نام یک قبیله بزرگ صحرانشین کاربرد دارد.
مردم این قبیله به شجاعت، زندگی در شرایط سخت صحرا و دینداری مشهور بودند. بارزترین ویژگی ظاهری مردان لمتونه، استفاده از نقاب برای پوشاندن صورت بود که به همین خاطر در تاریخ به «ملثمین» یا نقابداران نیز معروف شدند. این ویژگی به نمادی از اصالت صحرانشینی آنها تبدیل شده بود.
بزرگترین دستاورد تاریخی قبیله لمتونه، اتحاد با سایر قبایل صنهاجه و پایهگذاری امپراتوری قدرتمند مرابطان بود. آنها توانستند قلمرو خود را از اعماق صحرای آفریقا تا اسپانیا و اندلس گسترش دهند و نقشی کلیدی در حفظ فرهنگ اسلامی در آن مناطق ایفا کنند.