تلفظ
این واژه در زبان فارسی با کسر حرف اول (رِ) تلفظ میشود. هر دو صورت ریواس و ریباس در متون معتبر لغوی صحیح دانسته شدهاند و دلالت بر یک گیاه دارند.
در جدول
در جداول کلمات متقاطع، عبارت کامل «ریواس یا ریباس» به عنوان یک پاسخ دقیق ۱۲ حرفی شناخته میشود. طراحان جدول گاهی هر کدام از کلمات پنجحرفی ریواس، ریباس یا ریوند را نیز مد نظر قرار میدهند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به گیاه ریواس Rhubarb گفته میشود که به طور گسترده در پخت انواع پای، دسر و مصارف دارویی کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی واژه ریباس به عنوان شکل معرب واژه فارسی به کار میرود. همچنین در متون طب سنتی عربی گاهی از واژه راوند یا ریوند برای گونههای دارویی آن استفاده شده است.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Ravent برای مصارف عمومی و دارویی به کار میرود، در حالی که در برخی گویشها و مناطق به این گیاه خودروی کوهستانی Işgın (اشغون) میگویند.
جمعبندی و توضیح کامل ریواس یا ریباس
ریواس یا ریباس گیاهی چندساله، خودرو و کوهستانی از تیره هفتبندیان (Polygonaceae) است که به خاطر ساقههای ضخیم، گوشتی، آبدار و ترشمزهاش شهرت دارد. این گیاه با آغاز فصل بهار در دامنههای کوهستانی ایران رشد میکند و علاوه بر مصرف تازه خوری، در پخت خورشها، شربتها و ترشیها کاربرد فراوانی دارد. در طب سنتی نیز ساقهها و ریشه آن به عنوان یک ماده قابض، اشتهاآور و تقویتکننده عملکرد دستگاه گوارش معرفی شده است.
از منظر ریشهشناسی، این واژه قدمت بسیار بالایی در زبانهای ایرانی دارد. در زبان فارسی میانه (پهلوی) این کلمه به صورت rēbās تلفظ میشده و ریشه کهنتر آن در اوستا به شکل rewand بازمیگردد که به معنای دارنده شکوه و درخشش است. این واژه بعدها به دلیل مراودات علمی و تجاری، به صورت ریباس وارد زبان عربی شد و اصالت آن کاملاً ایرانی و باستانی است.
در فرهنگ و اساطیر کهن ایرانی، ریواس جایگاه نمادین منحصربهفردی دارد؛ چرا که طبق کتاب اساطیری بندهش، نخستین زوج بشر (مشی و مشیانه) به صورت دو ساقه ریواس همقد و درهمتنیده از خاک روییدند که این امر ریواس را به نماد باروری، پیدایش انسان و پیوند با زمین تبدیل کرده است. در ادبیات فارسی نیز طعم ترش و گس آن مایه مضامین طنزآمیز یا نمادی از طراوت وحشی طبیعت بهاری است.