یعنی چه
ماههای سریانی شامل دوازده ماه از یک تقویم خورشیدی با ریشه آرامی و سریانی است که در گذشته در مناطق شام، عراق و ایران برای گاهشماری و امور کشاورزی استفاده میشده است. این ماهها شامل تشرین اول، تشرین دوم، کانون اول، کانون دوم، شباط، آذار، نیسان، ایار، حزیران، تموز، آب و ایلول هستند که امروزه نیز در زبان عربی کشورهای شام و عراق دقیقاً به جای ماههای میلادی به کار میروند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «مٰاهْهایِ سُرْیٰانِی» (māh-hā-ye soryānī) است که واژه اول فارسی و واژه دوم منسوب به زبان و فرهنگ سریانی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوال، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواسته شده معمولاً خود کلمه «ماههای سریانی» (۱۲ حرف) یا «ماههای رومی» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نظام گاهشماری از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
در متون کهن فارسی و ادبیات کلاسیک (مانند اشعار خاقانی و کتاب نصابالصبیان) این ماهها را با نام «ماههای رومی» یا «جلالیه» نیز میشناختند و تطبیق میدادند.
نماد چیست
این ماهها به عنوان یک کل، نماد نظام کشاورزی، فصلی و پیوند انسان با طبیعت در منطقه هلال حاصلخیز هستند. تکتک این ماهها ریشه در اساطیر بابلی دارند؛ به عنوان نمونه ماه «تموز» نماد خدای باروری، زراعت و بازگشت حیات به طبیعت است.
جمعبندی و توضیح کامل ماههای سریانی
ماههای سریانی به مجموعهای از دوازده ماه در یک گاهشماری خورشیدی (در اصل شمسی-قمری) اطلاق میشود که ریشهای بسیار کهن در تمدنهای باستانی بینالنهرین به ویژه بابل و آشور دارد. این نامها از طریق زبان سریانی که از لهجههای مشتق شده از آرامی شرقی است، به فرهنگهای بعدی از جمله فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی راه یافتند. ابونصر فراهی در کتاب معروف نصابالصبیان نظم زیبایی برای حفظ کردن راحتتر ترتیب این ماهها سروده است که با «دو تشرین و دو کانون و پس آنگه...» آغاز میشود.
این تقویم تاریخی امروزه کاربرد رسمی در تقویم کشور ایران ندارد و بیشتر در متون کهن ادبی، نجومی و طب سنتی دیده میشود؛ با این حال، در کشورهای عربی منطقه شام و عراق (مانند سوریه، لبنان و عراق) این اسامی همچنان به طور رسمی به جای نامهای فرنگی ماههای میلادی (مانند تموز به جای ژوئیه یا نیسان به جای آوریل) استفاده میشوند. حتی در زبان ترکی استانبولی نیز ردپای این ماهها در واژههایی مانند ایلول (Eylül) و نیسان (Nisan) به چشم میخورد.