یعنی چه
در اصطلاح کشاورزی و زیستشناسی، به رویش مجدد و جوانه زدن ساقههای جدید از پایه یا ریشهٔ باقیماندهٔ گیاه پس از درو و برداشت اول، راتون میگویند. این پدیده بهویژه در گیاهانی مانند برنج، نیشکر و سورگوم رخ میدهد.
تلفظ
این واژه به صورت رَاتون (Ratoon) تلفظ میشود و یک اصطلاح علمی و تخصصی در حوزه زراعت است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح کشاورزی ۵ حرفی، خودِ واژه «راتون» است. واژههای مصوب یا محلی دیگر مانند وارویش یا دونوج نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Ratoon یا فرآیند آن Ratooning برای این پدیده به کار میرود.
به فارسی
واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این اصطلاح «وارویش» است. همچنین در ادبیات محلی و کشاورزی شمال ایران (گیلان و مازندران) به آن دُونوج (دو نوج)، شاهبَج، شیورز، ورزازاکی، جگل یا دوبارهنوج و چین دوم نیز میگویند.
نماد چیست
این واژه فاقد نمادگرایی اسطورهای، کهن یا ادبی در فرهنگ کلاسیک فارسی است؛ اما در نگاه مدرن و زیستمحیطی، نمادی از بهرهوری خاک، تداوم حیات از باقیماندهها، باززایش پس از برداشت و تولید ارگانیک به شمار میرود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه راتون یک وامواژه تخصصی در زبان فارسی است. منشأ اصلی آن واژه لاتین Retonsus (به معنی قطع کردن یا درو کردن) است که از طریق کلمه اسپانیایی Retoño (به معنی جوانه پاییزی) وارد زبان انگلیسی (Ratoon) شده و سپس به عنوان یک اصطلاح علمی بینالمللی وارد ادبیات کشاورزی ایران شده است.
جمعبندی و توضیح کامل راتون
«راتون» یک اصطلاح تخصصی و علمی در علوم زراعی و کشاورزی است که به توانایی رشد و جوانه زدن مجدد گیاه از ریشه و ساقه باقیمانده در خاک، پس از اولین برداشت محصول اشاره دارد. این ویژگی در گیاهانی مانند نیشکر و برنج بسیار حائز اهمیت است و به کشاورزان اجازه میدهد بدون نیاز به کاشت مجدد، محصول دیگری برداشت کنند.
در ایران و به ویژه در مناطق شمالی کشور، این پدیده در شالیزارها کاربرد زیادی دارد و برنج حاصل از آن به «برنج راتون» یا «چین دوم» معروف است که کیفیت بالایی دارد. واژه راتون کاملاً یک وامواژه فرنگی است و اصالت فارسی یا عربی ندارد؛ به همین دلیل فرهنگستان زبان فارسی معادل «وارویش» را برای آن تصویب کرده است و در گویشهای محلی شمال نیز با نامهایی مثل دونوج یا شاهبج شناخته میشود.