یعنی چه
در لغت، نخامه به ترشحات غلیظ و مخاطی گفته میشود که در اثر پاکسازی مجاری تنفسی یا بیماری، از سینه، گلو یا بینی خارج میگردد. در طب سنتی و فقه نیز به همین معنا به کار میرود.
تلفظ
این کلمه با ضمهٔ حرف اول (نُ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی مانند «خلط سینه» یا «ترشحات گلو»، واژه ۵ حرفی «نخامة» یا معادلهای ۳ و ۴ حرفی آن مانند خلط و بلغم کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، برای ترشحات گلو و سینه از کلمات Phlegm و Sputum و برای مخاط عمومی از Mucus استفاده میشود. (نکته: واژهٔ مشابه «نخامیه» به معنی غده زیرمغزی، Pituitary نام دارد).
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در معاجم لغوی عرب به همین صورت با معنای ترشحات دفع شده از سر و سینه شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این کلمه شامل خلط سینه، بلغم دفعشده و ترشحات مخاطی مجاری تنفسی است.
در قرآن
واژه «نخامه» در آیات قرآن وجود ندارد؛ اما این کلمه در احادیث نبوی و متون فقهی (در ابواب مربوط به احکام نماز، روزه و پاکیزگی مسجد) به وفور مورد بحث قرار گرفته است.
نماد چیست
در متون فقهی و اخلاقی، نخامه به عنوان نمادی از آلودگیهای طبیعی و ظاهری بدن مطرح میشود که در آداب اسلامی بر پاک کردن و دور کردن آن از اماکن مقدس مانند مسجد تاکید شده است.
جمعبندی و توضیح کامل نخامة
واژهٔ «نُخامه» یک اصطلاح اصیل عربی به معنای خلط، بلغم و ترشحات مخاطی غلیظی است که از مجاری تنفسی، سینه یا بینی خارج میشود. این کلمه در زبان فارسی نیز به عنوان یک وامواژه در متون طب سنتی، کتب فقهی و لغتنامهها با همین معنای ساختاری تثبیت شده است.
اگرچه این واژه در متن قرآن کریم نیامده، اما در احادیث فقهی مذاهب اسلامی کاربرد فراوانی دارد؛ بهویژه در بررسی احکام روزه (فرو بردن یا بیرون انداختن آن) و احکام طهارت و آداب حضور در مساجد. در زیستشناسی و پزشکی امروز، واژهٔ همریشهٔ «نخامیه» برای اشاره به غدهٔ زیرمغزی به کار میرود که نباید با ترشحات «نخامه» اشتباه گرفته شود.
در مجموع، نخامه در فرهنگ لغات و جدولها مترادف با آلودگیهای طبیعی مزاج و دستگاه تنفس نظیر بلغم و مخاط است و از منظر معنایی، متضاد رسمی و مستقیمی برای آن وجود ندارد، جز مفاهیمی عمومی مانند پاکی و خشکی.