یعنی چه
عبارت «فاقد قدرت تعقل» به معنای ناتوانی در بهکارگیری عقل برای فهم، سنجش و استدلال است. به این معنی که شخص یا حالت مورد نظر، توانایی تحلیل منطقی مسائل و نتیجهگیری عقلانی بر اساس واقعیتها را ندارد و بیشتر بر اساس غریزه یا بدون فکر عمل میکند.
تلفظ
این ترکیب از سه واژه عربی ساخته شده و تلفظ روان آن به صورت «فاقِدِ قُدرَتِ تَعَقُّـل» است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند لایَعقِل، بیخرد، نامعقول، سفیه و کمعقل به کار میروند.
به انگلیسی
برای موجودات غیرانسان و جانوران در این حالت، گاهی از واژه Brute نیز استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای دقیق این ترکیب در زبان فارسی شامل بیخرد، کمعقل، نادان، سفیه، کمخرد و فاقد درک منطقی است؛ در مقابل، واژههای عاقل، خردمند، اندیشمند و دانا متضادهای آن به شمار میروند.
در قرآن
عین عبارت «فاقد قدرت تعقل» در قرآن نیامده، اما مفهوم آن در قالب افعالی مثل «لَا یَعْقِلُونَ» (نمیاندیشند) مکرراً ذکر شده است؛ مانند آیه ۱۰۳ سوره مائده یا آیه ۴۴ سوره فرقان که گمراهانِ فاقد تعقل را در عدم بهرهگیری از خرد به چهارپایان تشبیه میکند.
جمعبندی و توضیح کامل فاقد قدرت تعقل
ترکیب وصفی-عبارتی «فاقد قدرت تعقل» نشاندهنده وضعیتی است که در آن موجود یا شخص، ابزار یا توانایی لازم برای پردازش عقلانی، تحلیل منطقی و مهار رفتارهای خود بر اساس اندیشه را ندارد. واژه تعقل از ریشه عربی عقل به معنای بستن و مهار کردن گرفته شده و در اصطلاح به معنای هدایت رفتار با نیروی خرد است؛ بنابراین نبودِ این قدرت، به سردرگمی و رفتار غریزی میانجامد.
در متون کلاسیک و ادبيات نمادین، عقل همواره به عنوان نور و هدایتگر شناخته میشود و در مقابل، فاقد تعقل بودن به تاریکی و نادانی تعبیر میگردد. همچنین در قرآن کریم بر اهمیت تعقل تاکید بسیاری شده و کسانی که از این قوه استفاده نمیکنند، توبیخ شدهاند.