یعنی چه
«الحظاء» در اصل به معنی برخورداری از سهم، روزی، بخت و مقام است. این واژه در متون عربی کلاسیک به عنوان جمعِ «حِظْوَة» (به معنی منزلت، اعتبار و عنایت) یا مرتبط با ریشه «حظّ» به کار میرود و بر داشتن سهمی وافر از خیر، رفاه یا توجه دلالت دارد.
تلفظ
این کلمه با کسر حرف «ح» به صورت «اَلْحِظاء» تلفظ میشود.
به عربی
در زبان عربی معیار برای رساندن این مفهوم از واژگانی چون الحظوظ، الأقسام یا الحظوة استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل بهرهها، نصیبها، سهمها، قسمتها، خوشبختی و سعادتمندی است.
در قرآن
عین واژهٔ «الحظاء» در قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما ریشهٔ ثلاثی آن یعنی «حظ» به معنی بهره و نصیب ۷ بار در آیات قرآن ذکر شده است؛ مانند آیه ۱۷۶ سوره آلعمران که میفرماید: «أَلَّا یَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِی الْآخِرَةِ» (خداوند میخواهد که بهرهای در آخرت نداشته باشند).
نماد چیست
این واژه در لغت و مفاهیم سنتی نمادِ میزان برخورداری انسان از موهبتها، بخت و اقبال، رزق و روزی مقدر شده و همچنین داشتن جایگاه و منزلت بالا در میان مردم یا در پیشگاه الهی است.
جمعبندی و توضیح کامل الحظاء
واژه «الحظاء» یک لغت اصیل با ریشه عربی (ح ظ و / ح ظ ظ) است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این کلمه در ساختار زبانی به عنوان شکل جمع مطرح است و به طور کلی مفهوم بهرهها، سهمها، نصیبها و بخت و اقبال را افاده میکند. کاربرد آن بیشتر در متون کلاسیک، ادبی و کتابهای لغتشناسی برای اشاره به میزان برخورداری فرد از مواهب مادی یا معنوی است.
اگرچه خود این واژه با همین رسمالخط در متن قرآن مجید نیامده، اما ریشه مفرد آن یعنی «حَظ» بارها در کلامالله برای بیان مفهوم سهم و نصیب انسانها (بهویژه در آخرت) استفاده شده است. از دیدگاه معناشناختی، الحظاء تجسمی از مفهوم قسمت، روزی مقدر و منزلت اجتماعی یا الهی به شمار میرود.
در بازیهای فکری و جداول کلمات متقاطع، این کلمه دقیقاً به عنوان یک واژه ۶ حرفی شناخته میشود که طراحان جدول معمولاً آن را به عنوان هممعنی بهرهها، شانسها یا نصیبها از کاربر مطالبه میکنند.