فاقبل یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل فاقبل

واژه «فاقبل» (فَأَقْبَلَ) یک ترکیب عربی قرآنی است که از حرف عطف «فَـ» (به معنای پس، سپس) و فعل ماضی «أَقْبَلَ» (از ریشه ق-ب-ل به معنای رو کردن و جلو آمدن) تشکیل شده است. این کلمه در زبان فارسی به صورت یک واژه مستقل و رایج به کار نمی‌رود، بلکه اصطلاحی دینی و قرآنی است که به معنای «پس رو آورد»، «پس متوجه شد» یا «سپس جلو آمد» تعبیر می‌شود.

در متن قرآن کریم، این واژه معمولاً برای نشان دادن یک واکنش فوری، آغاز تعامل، یا چرخش ناگهانی رفتار افراد به سمت یکدیگر استفاده شده است. برای نمونه در سوره قلم (آیه ۳۰) به صورت «فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَلَاوَمُونَ» آمده که به مواجهه و رو آوردنِ سرزنش‌آمیز افراد به یکدیگر پس از دیدن نابودی باغشان اشاره دارد، و در سوره صافات (آیه ۵۰) برای توصیف گفتگو و رو کردن بهشتیان به یکدیگر به کار رفته است.

ریشه اصلی این کلمه «ق ب ل» است که هم‌خانواده‌های فراوانی در زبان فارسی مانند استقبال، اقبال، مقابل، قبله و قبول دارد. متضاد مستقیم این واژه در زبان عربی «فَأَدْبَرَ» (پس پشت کرد و روگردان شد) یا «فَتَوَلّىٰ» است که نشان‌دهنده روی برتافتن و دور شدن از یک موقعیت می‌باشد.