یعنی چه
این عبارت ترکیبی تکراری و توزیعی در زبان فارسی است که به حرکت، سفر یا انتقال مداوم میان مکانهای باشکوه، اشرافی یا دربارها اشاره دارد. همچنین در فضای فرهنگی و ادبی، این عبارت بهطور خاص به عنوان عنوانِ ترجمهٔ فارسی رمان معروف نویسندهٔ فرانسوی، لویی فردینان سلین (D'un château l'autre) شناخته میشود که روایتگر آوارگی و جابهجایی میان کاخها در بستر جنگ جهانی دوم است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت واجهای مجزا و روان «قَصْرْ ب we قَصْرْ» (qaṣr be qaṣr) است که واژهٔ اول و دوم آن با کسرهٔ اضافه به حرف ربط مابین متصل میشوند.
در جدول
در طراحهای جداول متقاطع، اگر طراح به جابهجایی در محافل اشرافی یا عنوان رمان سلین با تعداد ۸ حرف اشاره کند، پاسخ دقیق «قصر به قصر» است.
به انگلیسی
برای اشاره به عنوان کتاب از ترکیب Castle to Castle و برای توصیف فیزیکی حرکت از ساختار حرف اضافه From... to... استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از حرف جر «من» و «إلى» برای رساندن مفهوم توزیعی و جابهجایی نظیر به نظیر میان واژه قصر (به معنی کاخ و بنای بلند) استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل قصر به قصر
عبارت «قصر به قصر» در لغتنامههای سنتی و مرجع زبان فارسی مانند دهخدا و معین به عنوان یک اصطلاح مستقل یا کنایه عام ثبت نشده است. ریشه واژه اصلی آن یعنی «قصر» عربی بوده که خود از واژه لاتین Castrum به معنی دژ یا قلعه وام گرفته شده است. این واژه در قرآن کریم نیز به صورت جمع (قصور) به معنای بناهای بلند و کاخهای مستحکم به کار رفته و در ادبیات فارسی نمادی از قدرت، ثروت دُنیوی، رفاه و در عین حال زوالپذیری روزگار است.
شهرت اصلی و امروزی این ترکیب در زبان فارسی، مدیون ترجمه درخشان مهدی سحابی از رمان نویسنده شهیر فرانسوی، لویی فردینان سلین است. این عبارت در بستر رمان، کنایهای تلخ از سقوط قدرتمندان و جابهجایی آوارگان سیاسی در بحبوحه جنگ جهانی دوم میان کاخهای مختلف است و معنایی فراتر از یک حرکت ساده را متبادر میکند.
در کاربردهای روزمره یا متون ادبی مدرن، میتوان از این تعبیر برای توصیف کنایی افرادی استفاده کرد که مدام در محیطهای مجلل، دربارها یا مراکز قدرت رفتوآمد دارند یا میان موقعیتهای اشرافی گوناگون دست به دست میشوند.