یعنی چه
این واژه دارای دو ریشه و معنای مجزا است؛ در اصل عربی (از ریشه م-ی-ز) فعل مضارع به معنای «جدا میکند، تمیز میدهد و بین دو چیز تفاوت قائل میشود» است. از سوی دیگر، در گویشهای محلی و زبان ترکی، صورت آوایی یا دگرگونشدهای از واژه «یَمیش» (yemiş) به معنی میوه، بار و محصول باغی است.
تلفظ
در کاربرد به عنوان فعل عربی به صورت یَمیزُ (yamīzu) با یاء مدی قرائت میشود و در انتقال به فارسی یا کاربرد عامیانه به صورت یَمیز تلفظ میگردد.
در جدول
در کلمات متقاطع، این واژه به عنوان پاسخ چهار حرفی برای طراحان جدول در معنای «جدا میکند» یا «میوه ترکی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به دو وجهی بودن معنا، معادلهای انگلیسی آن در مفاهیم تفکیک و باروری درخت طبقهبندی میشوند.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در زبان فارسی معیار برابر است با افعال «جدا میسازد» و «تشخیص میدهد» و در وجه دوم خود با واژه «میوه» یا «ثمر» ترادف دارد.
نماد چیست
این کلمه در بستر قرآنی و دینی (آیه ۳۷ سوره انفال) نماد غربالگری، جداسازی پاک از ناپاک و آشکار شدن حقیقت است. در ریشه عامیانه و ترکی خود نیز نمادی از برکت، فراوانی، نعمت و محصول زحمات باغبان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل یمیز
واژه «یمیز» یک کلمه دووجهی در زبان و ادبیات ایران زمین است. از یک سو، ریشه در زبان عربی و مشتقات (م ی ز) دارد که به عنوان فعل مضارع به معنای جدا کردن، تمیز دادن و تفکیک سره از ناسره به کار میرود و در قرآن کریم نیز به این مفهوم اشاره شده است. کلماتی مانند تمییز و امتیاز همخانوادههای این بخش هستند.
از سوی دیگر، این واژه در تبادلات زبانی و گویشهای محلی به احتمال زیاد شکل دگرگونشده یا آوایی واژه ترکی «یَمیش» است که در زبانهای ترکتبار به معنای میوه و بار درخت کاربرد دارد. بنابر این، بسته به متن و بستر جملهای که کلمه در آن استفاده شده، میتواند معنای کاملاً متفاوتی داشته باشد.