یعنی چه
عبارت «بِحَمْدِ رَبِّکَ» (که شکل درست نگارشی آن دو کلمه مجزای «بحمد» و «ربک» است) یک ترکیب اضافه همراه با حرف جر در زبان عربی و متون دینی است. این عبارت به معنای تنزیه و پاک دانستن خداوند از هرگونه نقص و عیب است، در حالی که فرد همزمان بر نعمات او شکرگزار بوده و صفات کمال او را یادآوری میکند. از نظر لغوی، «بِـ» یعنی همراه با، «حَمْد» یعنی ستایش و سپاس، و «رَبِّکَ» یعنی پروردگار تو.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت فصیح عربی [بِحَمْدِ رَبِّکَ] است که در آن حرف دال در «بحمدِ» دارای حرکت کسره و حرف با در «ربِّکَ» دارای تشدید و کسره میباشد.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم و متون اسلامی، این عبارت معمولاً به صورت ستایش و تمجید نسبت به پروردگار برگردانده میشود.
به عربی
این ترکیب خود یک ساختار فصیح عربی (حرف جر + مضاف + مضافالیه + ضمیر متصل) است که در آیات متعددی از قرآن کریم به کار رفته است.
به فارسی
در برگردانهای فارسی قرآن کریم، این عبارت معمولاً به صورت «به ستایش پروردگارت»، «همراه با حمد پروردگارت» یا «با سپاس و ستایش پروردگارت» ترجمه شده است که مفهوم پیوند میان تنزیه (تسبیح) و تحمید (شکر و ثنا) را رسانده و به عبودیت خالصانه اشاره دارد.
در قرآن
این ترکیب در آیات متعددی از قرآن کریم، به ویژه به عنوان دستوری به پیامبر اکرم (ص) تجلی یافته است. از جمله در آیه ۳ سوره نصر میفرماید: «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَاسْتَغْفِرْهُ» (پس به ستایش پروردگارت تسبیح گوی و از او آمرزش بخواه). همچنین در آیه ۱۳۰ سوره طه «وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا» و آیه ۹۸ سوره حجر «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَکُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ» پدیدار شده است که بر مداومت در ذکر و نماز تاکید دارد.
جمعبندی و توضیح کامل بحمده ربک
عبارت «بِحَمْدِ رَبِّکَ» که در کاربردهای عامیانه یا جداول گاه به صورت سرهم «بحمده ربک» نوشته میشود، یکی از تعابیر و ذکرهای عمیق قرآنی است. این عبارت از نظر ساختاری ترکیبی از حرف جر، اسم حمد و مضافالیه به همراه ضمیر مخاطب است که معنای تحتاللفظی آن «به همراه ستایش پروردگارت» میشود. در لغتنامهها و تفاسیر دینی، این تعبیر نماد پیوند عمیق میان تسبیح (پاک دانستن خدا از هر عیب) و تحمید (سپاسگزاری و یادآوری صفات کمال حق) است.
در فرهنگ اسلامی و آیات وحی، این عبارت معمولاً در قالب یک فرمان الهی به پیامبر اسلام (ص) و مؤمنان برای روی آوردن به عبادت، نماز و ذکرهای شبانهروزی تجلی یافته است. تکرار این ترکیب در سورههایی مانند نصر، طه و حجر نشاندهنده اهمیت پناه بردن به ذکر الهی و تسلیم بودن در برابر پروردگار در تمام شرایط زندگی، اعم از سختیها و پیروزیها است.