یعنی چه
در علوم قرآنی و سنت کتابت مصاحف قدیمی، «اعشار قرآن» به معنای بخشبندی یا نظام تقسیم دهتایی آیات است. در این شیوه، پس از هر ده آیه، علامت ویژهای در حاشیه یا متن قرار میگرفت تا قاریان و حافظان بتوانند حجم تلاوت خود را مدیریت کنند.
در جدول
پاسخ دقیق برای این نشانهگذاری قرآنی در جدولهای کلمات متقاطع، خود واژه «اعشار قران» (با ۹ حرف) یا اصطلاح هممعنی آن یعنی «تعشیر» است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و مطالعات اسلامی غربی، از این مفهوم با عنوان تقسیمات دهتایی یاد میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و در کتب علوم قرآنی کلاسیك به همین صورت یا به عنوان تعشیر به کار میرود.
به فارسی
برگردان روان و مفهومی این عبارات در زبان فارسی، «دهیکهای قرآن» یا همان نظام بخشبندی دهتایی آیات مصحف شریف است.
نماد چیست
این اصطلاح نماد نظم ساختاری و روشی سنتی برای تقسیمبندی متن است. در نسخههای خطی قدیمی، این بخشها را با نمادهایی چون دایرههای طلاکاریشده (مذهب)، فرم گل یا نگارش حرف «ع» در حاشیه آیه دهم مشخص میکردند.
جمعبندی و توضیح کامل اعشار قران
اصطلاح «اعشار قرآن» یک عبارت تخصصی در حوزه علوم قرآنی و تاریخ کتابت مصحف است. اعشار که جمع واژه «عُشر» به معنی یکدهم است، به سنتِ تقسیمبندی و علامتگذاری آیات قرآن در دستههای دهتایی اشاره دارد. این کار در صدر اسلام و قرون اولیه برای تسهیل در امر آموزش، تلاوت روزانه و بهویژه حفظ قرآن توسط قاریان ابداع شد.
در نسخههای خطی و کهن، کاتبان پس از شمارش هر ده آیه، علامتی تزئینی مانند یک دایره مذهب، طرحی شبیه به گل یا حرف «ع» (مخفف عشر) را در حاشیه یا انتهای آیه قرار میدادند. این نظام عددی در تقابل با «اخماس» (تقسیمبندیهای پنج آیهای) بود و به مرور زمان جای خود را در فرهنگ نگارش قرآن تثبیت کرد.
باید توجه داشت که این اصطلاح هیچگونه ارتباطی با مفاهیم ریاضی مدرن مانند اعداد اعشاری ندارد و کاملاً یک مفهوم ساختاری و آرایشی در شناخت نسخههای خطی قرآن به شمار میرود. اگرچه در ابتدا برخی از صحابه با افزودن هرگونه علامت غیر از متن اصلی قرآن مخالف بودند، اما این روش بعدها به دلیل کاربرد آموزشی فراوان مورد پذیرش جامعه اسلامی قرار گرفت.