یعنی چه
پیمان تلاتلولکو (Treaty of Tlatelolco) یک معاهده بینالمللی تاریخی مصوب سال ۱۹۶۷ میلادی است که به موجب آن، کشورهای منطقه آمریکای لاتین و کارائیب متعهد شدند تا از ساخت، آزمایش، مالکیت، ذخیرهسازی و استقرار سلاحهای هستهای در قلمرو خود خودداری کنند. این پیمان موفق شد این منطقه را به نخستین منطقه پرجمعیت عاری از تسلیحات هستهای در جهان تبدیل کند. نام این معاهده از منطقه تاریخی تلاتلولکو در مکزیکوسیتی (پایتخت مکزیک) گرفته شده که محل امضای این قرارداد بوده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «پِیمانِ تِلاتِلُولکو» (Peymān-e Tlatelolko) است. واژه تلاتلولکو ریشه در زبان بومی ناهواتل (آزتکی) دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات اطلاعات عمومی، این عبارت به عنوان پاسخ برای پرسشهایی نظیر «پیمان منع تسلیحات هستهای آمریکای لاتین» یا «نخستین معاهده ایجاد منطقه عاری از سلاح هستهای» کاربرد دارد و دقیقاً شامل ۱۴ حرف بدون احتساب فاصله است.
به انگلیسی
در متون و مراجع بینالمللی انگلیسی زبان، از این معاهده با نام رسمی Treaty for the Prohibition of Nuclear Weapons in Latin America and the Caribbean یا به صورت خلاصه Treaty of Tlatelolco یاد میشود.
به فارسی
واژه اول یعنی «پیمان» کاملاً فارسی و ریشه در زبان پهلوی (فارسی میانه) دارد که به معنای عهد، قرارداد و اندازه است. واژه دوم یعنی «تلاتلولکو» یک نام خاص جغرافیایی و تاریخی خارجی است و معادل یا جایگزین لغوی اصیل در زبان فارسی ندارد، اما در برگردانهای رسمی سیاسی به آن «معاهده خلع سلاح هستهای منطقهای آمریکای لاتین» نیز میگویند.
در قرآن
عبارت «پیمان تلاتلولکو» یک اصطلاح کاملاً سیاسی، حقوقی و مدرن متعلق به قرن بیستم میلادی (سال ۱۹۶۷) است؛ بنابراین هیچگونه ریشه، کاربرد یا ارتباطی با آیات، واژگان و متون قرآن کریم ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل پیمان تلاتلولکو
پیمان تلاتلولکو یکی از موفقترین و کلیدیترین نمونههای دیپلماسی پیشگیرانه و کنترل تسلیحات در تاریخ معاصر جهان به شمار میرود. این معاهده که در سال ۱۹۶۷ در مکزیکوسیتی پایهگذاری شد، توانست با هماهنگی کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب، یک قاره بزرگ و پرجمعیت را به طور کامل از خطر مسابقه تسلیحات هستهای در دوران جنگ سرد مصون نگه دارد.
اهمیت این پیمان به حدی بود که آلفونسو گارسیا روبلس، دیپلمات برجسته مکزیکی و از معماران اصلی این توافق، به پاس تلاشهای بیوقفهاش در مسیر شکلگیری آن و ترویج خلع سلاح جهانی، در سال ۱۹۸۲ میلادی موفق به دریافت جایزه صلح نوبل شد. امروزه این پیمان به عنوان یک نماد و الگوی جهانی برای ایجاد مناطق عاری از سلاحهای کشتار جمعی شناخته میشود.