یعنی چه
واژه شمایلها جمع فارسی کلمه شمایل است. این واژه در گذشته به معنای خویها، خصلتها و اخلاق پسندیده به کار میرفته، اما در کاربرد امروز بیشتر به معنای شکل، صورت، قیافه و بهویژه تصاویر و تمثالهای مذهبی (مانند تصاویر بزرگان دین) یا آیکونها استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت شَمایِلْها تلفظ میشود. واژه اصلی آن یعنی شمایل از زبان عربی (شَمائل) گرفته شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، واژه «شمایل ها» یک پاسخ دقیق ۷ حرفی است که با توجه به طراح جدول، میتوان از مترادفهایی مانند چهرهها، صورتها یا تمثالها نیز برای آن استفاده کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، از کلمات متفاوتی استفاده میشود؛ برای تصاویر مذهبی و گرافیکی از Icons و برای اشکال، ظاهر و چهرهها از Figures یا Forms استفاده میشود.
به عربی
اصل این واژه عربی است. در زبان عربی «شمائل» خود یک کلمه جمع (جمع مکسر) است و بیشتر به معنای خصلتها به کار میرود. اما برای انتقال معنای امروزی چهره و تصویر مذهبی در عربی، از کلماتی مثل صُوَر یا أیقونات بهره میبرند.
به فارسی
واژهها و برگردانهای هممعنی خالص فارسی برای این کلمه شامل چهرهها، صورتها، تمثالها، نگارهها، پیکرها و در معنای قدیمی آن، خویها و طبعها میشود.
در قرآن
کلمه «الشمائل» در آیه ۴۸ سوره مبارکه نحل (...یَتَفَیَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْیَمِینِ وَالشَّمَائِلِ...) به کار رفته است؛ اما نکته مهم این است که در قرآن این کلمه به عنوان جمع «شِمال» و به معنی «جهتهای چپ» (در مقابل یمین به معنی راست) استفاده شده و به معنای چهره یا خصلتهای انسانی نیست.
نماد چیست
در هنر و فرهنگ دینی، شمایلها نماد تجسم عینی امر قدسی و واسطهای ملموس برای ارتباط با عالم معنا هستند. در دنیای مدرن و نقد هنری امروز نیز واژه «شمایل» (Icon) به نمادی از یک الگوی فرهنگی شاخص، پایدار و ماندگار تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل شمایل ها
واژه «شمایلها» نمونهای بسیار جالب از تحول معنایی کلمات در طول زمان است. این واژه که ریشه در زبان عربی دارد، در اصل جمع مکسر کلماتی چون «شِمال» یا «شَمیله» به معنای خوی، سرشت و اخلاق پسندیده بود. پس از ورود به زبان فارسی، به مرور زمان معنای آن به سمت شکل ظاهری، قیافه و چهره تغییر یافت و در نهایت در ذهن فارسیزبانان به عنوان اسمی مفرد تلقی شد که مجدداً با نشانه جمع فارسی بهشکل «شمایلها» درآمده است.
امروزه این کلمه علاوه بر دلالت بر ظاهر و سیمای ظاهری افراد، کاربرد ویژهای در هنر و مذهب دارد و به نقاشیها یا تمثالهای مقدس از بزرگان دین اطلاق میشود که در فرهنگهای مختلف مانند هنر اسلامی و مسیحیت ارتدکس جایگاه ویژهای دارد. همچنین در ادبیات مدرن و رسانهها، مفهوم شمایل به الگوها و نمادهای برجسته و ماندگار فرهنگی یا تصویری (آیکونها) گسترش یافته است.