یعنی چه
بخت پریشان یک ترکیب وصفی ادبی است که به سرنوشت آشفته، طالع ناسازگار و وضعیت زندگی نابسامان اشاره دارد. این عبارت برای توصیف بداقبالی شدید و روزگار تیره و دگرگونشده به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب به صورت واژهبست یا اضافهٔ صفت به موصوف قرائت میشود: بَخت (با فتح ب و سکون خ و ت) + کسرۀ اضافه + پَریشان (با فتح پ).
در جدول
پاسخ دقیق برای طالع آشفته یا سرنوشت ناسازگار در جدول کلمات متقاطع، عبارت «بخت پریشان» با ۹ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از عباراتی همچون ill-fated یا misfortune استفاده میشود. همچنین این عبارت به عنوان برگردان نام کتاب و فیلم معروف 'The Fault in Our Stars' نیز شهرت دارد.
به فارسی
معادلهای اصیل و واژگان جایگزین برای این ترکیب شامل بدبختی، تیرهبختی، شوربختی، ادبار، طالع ناسازگار و بختبرگشتگی است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و عرفانی فارسی، بخت پریشان معمولاً با زلف یار نمادسازی میشود؛ چرا که زلف معشوق سیاه و آشفته است و شاعران سیاهی و نابسامانی سرنوشت خود را به آن تشبیه میکنند. حافظ میفرماید: «گناه بخت پریشان و دست کوته ماست».
جمعبندی و توضیح کامل بخت پریشان
عبارت ترکیبی و ادبی «بخت پریشان» از دو واژهٔ اصیل فارسی میانه (پهلوی) یعنی «بخت» به معنای سهم و تقدیر، و «پریشان» به معنای پراکنده و آشفته شکل گرفته است. این اصطلاح در ادبیات کلاسیک فارسی برای توصیف احوال افرادی به کار میرود که با وجود تلاش، با ناسازگاری روزگار و طالع شوم مواجه شدهاند و زندگیشان دستخوش تلاطم و آشفتگی شده است.
علاوه بر کاربرد عمیق این واژه در اشعار شاعران بزرگ مانند حافظ شیرازی، در عصر معاصر نیز این ترکیب به عنوان یک عنوان هنری و استعاری برای ترجمه آثار برجسته سینمایی و ادبی جهان مورد استفاده قرار گرفته و به همین دلیل جایگاه ویژهای در میان مخاطبان مدرن پیدا کرده است.