یعنی چه
مذهب امامیه در اصطلاح کلامی و فقهی به آن دسته از مسلمانان (شیعیان) تفویض میشود که معتقدند رهبری دینی و سیاسی جامعه اسلامی پس از پیامبر اکرم (ص) به نصّ صریح الهی و تعیین نبوی، به حضرت علی بن ابیطالب (ع) و یازده فرزند از نسل او رسیده است. ویژگی بارز این مذهب، اعتقاد به عصمت ائمه و حضور امام دوازدهم (حضرت مهدی) در غیبت است. این اصطلاح واژهای کلاسیک و اعتقادی است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی از دو واژه است: مَذْهَب (با فتح میم و سکون ذال) و اِمامِیّه (با کسر همزه، مد الف و تشدید یاء).
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مذهب بیشتر از اصطلاح Twelver Shia (به معنای شیعه دوازدهامامی) یا واژه فنی کلامی Imamiyyah استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و رایج این اصطلاح در زبان روزمره و متون دینی عبارتند از: شیعه دوازدهامامی، اثناعشریه، و مذهب جعفری (که به اعتبار پیروی از فقه امام جعفر صادق علیهالسلام به کار میرود).
در قرآن
خودِ ترکیب مذهب امامیه در قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما ریشه آن یعنی واژه «امام» و جمع آن «ائمه» در آیات متعددی به معنای پیشوا و رهبر الهی به کار رفته است؛ مانند آیه ۱۲۴ سوره بقره: «إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا» (من تو را برای مردم امام قرار دادم). واژه شیعه نیز در قرآن به کار رفته اما مفهوم امامیه از مبانی کلامی و آیات ولایت برداشت میشود.
نماد چیست
این مذهب دارای یک نماد گرافیکی واحد و رسمی نیست؛ اما در فرهنگ بصری و مذهبی، با شعائر و آیکونهایی همچون عبارت «لا إله إلا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله»، عدد ۱۲ (به نشانه دوازده امام)، نماد پنجتن آل عبا (ع) و نامهای مبارک اهلبیت شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مذهب امامیه
مذهب امامیه که به نامهای شیعه اثناعشری و مذهب جعفری نیز شناخته میشود، یکی از شاخههای اصلی و بزرگ تشیع در جهان اسلام است. رکن بنیادی این مذهب بر محوریت «امامت» استوار است؛ بدین معنا که اداره امور دین و دنیا پس از پیامبر گرامی اسلام (ص)، منصب بزرگی است که تنها با انتصاب و نص الهی صورت میگیرد و این جایگاه به دوازده پیشوای معصوم از خاندان نبوت تعلق دارد.
پیروان این مذهب در حوزه احکام و فقه، از مکتب فقهی امام جعفر صادق (ع) پیروی میکنند و به همین دلیل به مذهب جعفری شهرت دارند. از منظر کلامی، امامیه معتقد است امام دوازدهم، حضرت مهدی (عج)، هماکنون در غیبت به سر میبرد و جهان در انتظار ظهور او برای برپایی عدالت است.
این اصطلاح در حل جدولهای متقاطع و مسابقات فرهنگی کاربرد فراوانی دارد و با داشتن ۱۰ حرف، به عنوان یکی از کلیدواژههای اصلی تاریخ، کلام و فقه اسلامی شناخته میشود.