یعنی چه
مردوک نام خدای اصلی و بزرگترین ایزد در میان اساطیر بابل باستان است. او در دورهٔ امپراتوری بابل نو به مقام خدای خدایان رسید و در اسطورهٔ آفرینش (انومه الیش) به عنوان پیروز بر هرجومرج و اژدهای تیامات شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح میم و سکون ر، به صورت مَردوک (Marduk) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون بینالمللی اسطورهشناسی، این نام به صورت Marduk نگارش و شناخته میشود.
به فارسی
در متون و ترجمههای فارسی علاوه بر مردوک، گاهی از شکل عربی آن یعنی مردوخ استفاده میشود. همچنین لقب او «بِل» به معنی سرور یا خداوندگار است.
در قرآن
نام مردوک صراحتاً در قرآن ذکر نشده است؛ گرچه در آیات قرآن به شهر بابل، داستان هاروت و ماروت و بتپرستی در آن دوران اشاره شده است، اما نام این ایزد مستقیماً نیامده است. این نام در متون عبری و عهد عتیق به صورت مرودخ آمده است.
نماد چیست
نماد اصلی مردوک یک اژدهای افسانهای و ترکیبی به نام موشخوشو (دارای اجزای مار، شیر و عقاب) است. همچنین ابزاری نوکتیز شبیه بیلچه به نام مارّو که نماد پادشاهی و کشاورزی است، از دیگر نشانههای او به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مردوک
مردوک یکی از کلیدیترین و برجستهترین چهرههای اساطیری تمدن بینالنهرین و خدای حامی شهر بابل بود. ریشه نام او از ترکیب سومری «آمار-اوتو» گرفته شده که به معنای «گوساله خورشید» یا فرزند ایزد آفتاب است. با به قدرت رسیدن بابل، جایگاه مردوک نیز ارتقا یافت تا جایی که در حماسه آفرینش بابل، او با شکست دادن تیامات (الهه آشوب اولیه)، نظم را در جهان برقرار کرده و به خدای خدایان تبدیل میشود.
این واژه در متون کهن مذهبی مانند عهد عتیق با نام «مرودخ» ثبت شده و نامهای تاریخی دیگری همچون مردخای نیز ریشه در نام این ایزد دارند. مردوک نماد قدرت، آفرینش، جادو و باروری در جهان باستان بود و نمادهای آئینی او همچون اژدهای موشخوشو در آثار باستانی به جا مانده از دروازه ایشتار بابل به وضوح دیده میشود.