یعنی چه
در لغت به معنی فرد بسیار پرتحرک، تیزهوش و رند است و در اصطلاح تاریخی به طبقهای از مردان شجاع، دلاور و جوانمرد (اصحاب فتوت) گفته میشد که از مظلومان در برابر حاکمان ستمگر دفاع میکردند؛ اگرچه حاکمان و ثروتمندان گاه آنها را راهزن و طرار مینامیدند.
تلفظ
این واژه به صورت عَیّار (ay-yār) تلفظ میشود و نباید آن را با «عِیار» (بدون تشدید، به معنی سنجش خلوص طلا) اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «عیار با تشدید» دقیقاً ۱۱ حرف دارد و کلماتی مانند جوانمرد، رند، طرار یا سمک عیار نیز به عنوان پاسخهای مرتبط شناخته میشوند.
به انگلیسی
برای توصیف عیار در مفهوم تاریخی و ادبی از اصطلاحاتی که به رندهای جوانمرد یا شوالیههای سرگردان اشاره دارد استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه عیّار به عنوان صیغه مبالغه به معنی شخص بسیار پرتحرک یا طرار به کار میرود و واژه فتی نیز معادل جوانمرد است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات ایرانی، عیّار نماد سلحشوری همراه با فتوت، پایبندی به عهد و پیمان، چابکی، هوشمندی و ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از حقوق مستضعفان است که نمود بارز آن در داستان سمک عیار دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عیار با تشدید
واژهٔ «عَیّار» (با تشدید یاء) ریشه در تاریخ و فرهنگ اجتماعی ایران دارد و به طبقهای از مبارزان و جوانمردان شهری اطلاق میشده است که مسلک عیاری و آیین فتوت داشتند. این افراد به چابکی، تیزهوشی و رندی شهره بودند و معمولاً با گرفتن مال از ثروتمندان ظالم و بخشش آن به فقرا، حامی مظلومان به شمار میرفتند؛ هرچند دستگاه حاکم زمانه آنها را دزد یا طرار میخواند.
نکتهٔ بسیار مهم در نگارش و معنای این کلمه، عدم اشتباه گرفتن آن با «عِیار» (بدون تشدید) است. عیار بدون تشدید به معنای معیار، سنجش و درجهٔ خلوص فلزات گرانبها مانند طلا و نقره است، در حالی که عیّار با تشدید کاملاً ناظر بر ویژگیهای انسانی چون عهدوپیمان، جوانمردی سلحشورانه و رندی ادبی است.